Kanzoinväline kiändäjän päivy
| Kanzoinväline kiändäjän päivy | |
|---|---|
| Lukas Kranah Vahnemban kuva «Pyhä Ijeronim kel'l'as» (1502). Tavan mugah kuvatah kniigoin, leijonan da piäkul'l'ukanke viizahuon, uskolližuon da kuolendas smiettimizien simvoloinnu | |
| Toizin | Pyhän Ijeroniman päivy |
| Merkičys | kiännöksen roulin tunnustamine rauhan, keskenäzen ellendyksen da kul’tuuruvaihtandan tunnustamizes kanzoin välil |
| Pandih alguh | vuvvennu 1991 Kanzoinväline kiändäjien federacii (FIT), virrallizesti hyväksyttih rezol’uciel A/RES/71/288 vuvvennu 2017 |
| Pietäh | kiändäjät, kielentutkijat, kielien da kul'tuuroinvälizen dialogan ammattimiehet kogo muailmas |
| Päivymiäry | 30. syvyskuudu |
| Piendy | konferensiet, seminuarat, pyöryžät stolat, palkindoloin juandu, opastuspivot kiännöksien kyzymyksis |
| Liittyy | Kanzoinvälizeh muamankielen päiväh (21. tuhukuudu), Jevroupan kielien päiväh (26. syvyskuudu) |
Kanzoinväline kiändäjän päivy (ven. Междунаро́дный день перево́дчика, fran. Journée mondiale de la traduction) on ammatilline pruazniekku, kudamua pietäh 30. syvyskuudu. Tämä päivy lujendau kirjallizen da suullizen kiännöksen merkičysty piäinstrumentannu dialogan kehittämizes kul’tuuroin, kanzoin da valdivoloin keskes, avvuttau nostua kiändäjien da terminoulogoin ruavon arvuo mieron yhtistymizes da muailman monikieližyön kannattamizes[1][2].
Histourii
Kanzoinvälizen kiändäjän päivän pani alguh Kanzoinväline kiändäjien federacii (FIT, fran. Fédération Internationale des Traducteurs) vuvvennu 1991 ammatin kuulužuon nostamizekse, neron vaihtamizekse, keskenäzen ellendyksen turvuamizekse muailman kiännändy-yhtistyksien välil da kiändäjän ammatin edehpäi livuttamizekse nygyaigazen yhteiskunnan vältämättömänny ozannu[3][4]. Pruazniekan piendypäiväkse vallittih Pyhä Ijeronim Stridonskoin roindupäivy (342—420), kudamua tundietah Biblien latinan kielele kiändäjänny ("Vul'gata") da kiändäjien akkiloiččijannu[4]. FIT perustettih vuvvennu 1953 Pariižas da tänäpäi se yhtistäy enämbän 100 ammattiyhtistysty enämbi migu 60 muailman muaspäi[4][3][1].
Merkitapahtumu ammattimiehien yhtevykseh niškoi oli oraskuul vuvvennu 2017 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblein 71. sessiel — silloi yksimielizesti hyväksyttih Rezol'ucii (A/RES/71/288[5]), kudamas virrallizesti hyväksytäh 30. syvyskuudu Kanzoinvälizekse kiändäjien päiväkse kaikes Yhtistynnyzien Kanzukundien sistiemas[6]. Dokumentu panou merkile kiändäjien muailman roulii da avvuttau monikieližyön prinsippoin, kul’tuuroinvälizen dialogan da keskenäzen ellendyksen livuttamizes[2][1].
Tapahtumat
Kiändäjien päiväkse tavan mugah eri muailman mualois varustetah:
- ammatillizien kiändäjien liittoloin pruazniekkukerähmölöi;
- palkindoloin juandoi panokses kiännösruavon kehittämizeh;
- konferensieloi, seminuaroi, pyöryžii stolii kiännöksen luavun, terminolougien tarkuon, mašinkiännöksen uuzien tehnolougieloin adaptacien kyzymyksis[4][1];
- erillizii opastusohjelmii nuorih ammattimiehih niškoi, muasteriopastuksii da treeningoi[4];
- temuattizii kiännöksen histouriele da merkipäivile omistettuloi ozutteluloi[4].
FIT da kanzallizet liitot luajitah akcieloi tiedoloin levittämizekse kiändäjien ruavon merkičykses siviiliyhteiskundah, biznessah, opastukseh da kanzoinvälizeh poliitiekkah niškoi[1]. Vuvves 1992 jogavuodizet tunnussanat pannah merkile ammatin aijallizii aspektoi: "Kul’tuuroin ellendämine kiännöksen kauti", "Kiändäjien oigevukset — Ristikanzan oigevukset" da muut[7].
Yhtistynnyh Kanzukundu pidäy Pyhän Ijeroniman nimisty kiändäjien kilbua niilöin ammattimiehien keskes, ket kiännetäh yhtistyksen virrallizile kielile, järjestetäh sežo luvendoloi kul’tuuroinvälizen kommunikacien kyzymyksis[1][2].
Ven'al vuvves 2004 pietäh ammattiyhtistyksien suurii kerähmölöi, luajitah lehtistökonferensieloi, tundiettuloile kiändäjile omistettuloi vastavuksii, kannatetah stipendii- da kilbuohjelmii ammattimiehien valliččemizekse kanzoinvälizih yhtistyksih niškoi[8]. Juatah kanzallizii palkindoloi, pietäh opastusluvendoloi kielitiedokundien opastujih niškoi, konferensieloi terminolougien da stilistiekan kyzymyksis, pruazniekkukerävölöi kiännändylaitoksis.
Vuvvennu 2022 Kitain kiändäjien liitto (angl. TAC) pani rattahile fotokilvan kiändäjien keskes, keräi sit enämbän 170 fotohistouriedu, kudamis nägyi ammattimiehien tovelline ruado; kilvan tulokset painettih kanzallizih julgavoloih da net äijäl kiinnostutettih rahvastu ammatillizes yhteiskunnas[9].
Kanzoinvälizet yhtistykset (ezimerkikse, ICESCO — Isluaman opastus-, tiedo- da kul’tuuruyhtistys) pruazniekkupäivänny piästäy ilmah virrallizii kirjazii, kudamis panou merkile kiändäjien panostu muailman opastukseh, tiijon kehittämizeh da gumanituarizien arvoloin leviemizeh digitualizien tehnolougieloin aigua[1].
Pruazniekas ylen äijän sanellah joukkoviestimis, ammatillizien yhtistyksien portualoil, kanzoinvälizien fourumoin transl’acielois[1][2]. Äijäе julgavot jullatah pagizutandoi azientiedäjienke, vuvven parahien kiännöksien reitingoi, materjualoi kiännöksen roulis muailman kul’tuuras, diplomuaties da tiijos[1].
Tiemat
- 2004 — "Kiännös on monikieližyön da kul'tuurumoniluadužuon perustannu" (FIT).
Kiändäjät ainos ollah yhtevyksen keskikohtas. Ulgopuolizinnu ideiloin da toimiloin suattajinnu hyö muovaillah ozakse muailmua, kudamas myö elämmö. Kiändämine sit on monikielisty yhtevysty miäriäjy faktoru da simvoliziiruiččou avvonažuon rahvahien kohtah da demokruatien kehitysty.Kanzoinvälizen kiändäjien liiton lehtistötiijoitus
- 2005 — "Kiändäjän vastuolližus ammatin da yhteiskunnan ies" (FIT).
- 2006 — "Äijy kieldy — yksi ammatti".
- 2007 — "Älgiä ambukkua viestintuojah".
- 2008 — "Termistö: sanoil on merkičys".
- 2009 — "Ruammo yhtes".
- 2010 — Ven'an kiändäjien liiton kehoitetut tunnussanat: "Luavun standartu moni-iänizes muailmas" (angl. Quality Standard for a Variety of Voices)[10].
- 2011 — "Sildoin rakendamine kul'tuuroin välile" (angl. Bridging Cultures)[11].
- 2012 — "Kiännös kul'tuuroinvälizenny yhtevyksenny"[12].
- 2013 — "Yhtistynnyh muailmu — kieliestielöin ulgopuolel" (angl. Beyond Linguistic Barriers — A United World)[13].
- 2014 — "Oigevus kieleh: kaikkien ristikanzoin oigevuksien perustu" (angl. Language Rights: Essential to All Human Rights)[14].
- 2015 — "Suullizen da kirjallizen kiännöksen muuttui nägö" (angl. The changing face of translation and interpretation)[15].
- 2016 — "Suulline da kirjalline kiännös: Mieroloi yhtistäjen" (angl. Translation and Interpreting: Connecting Worlds)[16].
- 2017 — "Kiännös da moniluadužus" (angl. Translation and Diversity).
- 2018 — "Kiännös: kul'tuuruperindön kehityksen avvuttamizekse muutoksien aijannu" (angl. Translation: promoting cultural heritage in changing times)[6].
- 2019 — "Kiännös da kandurahvahien kielet Kanzoinvälizenny kandurahvahien kielien vuon" (angl. Translation and Indigenous Languages during International Year of Indigenous Languages).
- 2020 — "Löydiä sanat kriizisas olijale muailmale" (angl. Finding the words for a world in crisis).
- 2021 — "Yhtenäžys kiändämizes" (angl. United in translation).
- 2022 — "A world without barriers: The role of language professionals in building culture, understanding and lasting peace" / "Muailmu eistielöittä: kieliammattimiehien rouli kul’tuuran, keskenäzen ellendyksen da lujan rauhan rakendamizes"[17][18].
- 2023 — "Translation unveils the many faces of humanity" / "Kiännös avuau rahvaskunnan moniluadužuon"[19][20].
- 2024 — "Translation, an art worth protecting" / "Kiännös on taido, kudamua pidäy puolistua"[21][22].
Samanluaduzet pruazniekat
On olemas muudugi pruazniekkua, kudamat on omistettu kul'tuuroinvälizele dialogale: Kanzoinväline muamankielen päivy (21. tuhukuudu), Jevroupan kielien päiväh (26. syvyskuudu), redaktoroin, sanakirjanluadijoin, kielitutkijoin ammatillizet pruazniekat[1][2].
Huomavukset
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Mohamed Aqeil. International Translation Day: ICESCO Commends Translators’ Role in Knowledge Exchange Between Nations and Promoting Global Peace - ICESCO, ICESCO (30 syvyskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 ЮНЕСКО. Exploring the Multifaceted Aspects of Humanity – International Translation Day (англ.). www.unesco.org (25. syvyskuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ 1 2 dechevarria. Happy International Translation Day! | ALTA Language Services, ALTA Language Services (30 syvyskuudu 2010). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Международный день переводчика, Институт развития социально-экономических проектов и инициатив. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ ООН. 71/288. Роль профессионального перевода в сближении народов, укреплении мира и содействии взаимопониманию и развитию (рус.). docs.un.org (24. oraskuudu 2017). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ 1 2 2018 International Translation Day | FIT. www.fit-ift.org. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025. Arhiviiruittu 15. oraskuudu 2018
- ↑ About International Translation Day — Sarah's Archives (брит. англ.). www.sarahsarchives.online. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ Международный день переводчика, РИА Новости (30 syvyskuudu 2016). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ International Translation Day in Pictures (англ.). en.tac-online.org.cn. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ Заседание совета ФИТ в Стамбуле (рус.). translators-union.ru. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.Arhiivukoupii 1 ligakuudu 2015 Wayback Machine
- ↑ International Translation Day:"Translating & Interpreting: Connecting Worlds" | Literary portal, Literary portal (30 syvyskuudu 2016). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ Международный день переводчика (рус.). РИА новости (30. syvyskuudu 2012). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.Arhiivukoupii 30 syvyskuudu 2012 Wayback Machine
- ↑ Международный день переводчика. ria.ru (29. syvyskuudu 2013). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025. Arhiviiruittu 21. oraskuudu 2014
- ↑ Международный день переводчика. OTTIAQ. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025. Arhiviiruittu 6. ligakuudu 2014
- ↑ International Translation Day 2015. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025. Arhiviiruittu 2. ligakuudu 2016
- ↑ International Translation Day 2016 | FIT. www.fit-ift.org. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025. Arhiviiruittu 2. ligakuudu 2016
- ↑ International Translation Day 2022 - Translation Commons, Translation Commons. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ ЮНЕСКО. International Translation Day (англ.). www.unesco.org (2022). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ Barone, Serena. Celebrating the International Translation Day!, International Authors Forum (26 syvyskuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ ITD2023: International Translation Day – September 30, 2023, ATA Spanish Language Division (28 syvyskuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
- ↑ | CIOL (Chartered Institute of Linguists) (англ.). www.ciol.org.uk. Kačondan päivymiäry: 17. syvyskuudu 2025.
- ↑ FIT Council. ITD 2024 theme and 2025 Congress venue announced (англ.). en.translatio.fit-ift.org. Kačondan päivymiäry: 30. syvyskuudu 2025.
Linkat
- Piiteris piettih kulgu Kanzoinvälizen kiändäjien päivän nimeh (Kačondan päivymiäry: 30 syvyskuudu 2025)
- Moskovas piettih lehtistökonferensii "Kanzoinväline kiändäjän päivy 2009" (Kačondan päivymiäry: 30 syvyskuudu 2025)
- Kanzoinvälizen kiändäjien liiton lehtistötiijoitus