Kanzoinväline saamelazien päivy

On otettu Рувики-späi
Saamelazien lippu

Kanzoinväline saamelazien päivy (poh.‑saam. Sámi álbmotbeaivi, inarisaam. Säämi aalmugpeivi, kolttasaam. Saaʹmi meersažpeiʹvv, пите-саамск. Sämij álbmukbäjjve, luul.-saam. Sáme álmmukbiejvve, suvisaam. Saemiej åålmegebiejjie; norv. Samenes nasjonaldag, ruoč. Samernas nationaldag, suom. Saamelaisten kansallispäivä) on jogavuodine kanzalline pruazniekku, kudamua pietäh 6. tuhukuudu Norviegien, Ruočin, Suomen da Ven'an saamelazet[1].

Histourii

6. tuhukuudu vuvvennu 1917 Tronheimas (Norviegii) piettih saamelazien enzimäine kerähmö[2], kudamas paistih Norviegien, Ruočin, Suomen da Ven'an saamelazien yhtistämizen kyzymyksis da toine toizen auttamizes rajois piäliči[3].

Vuvvennu 1956 on perustettu Saamelazien liitto, kudai ezitti Norviegien, Ruočin da Suomen saamelazien eduloi (kaikkiedah 15 ozanottajua; vuvves 1992 Liittoh ruvettih kuulumah Ven'an ezittäjätgi[4]). Liittoh kuulujat joga vuottu otettih ozua yhtehizeh kerähmöh — Kanzoinvälizeh saamelazien konferensieh. Nenga vuvvennu 1986 sil oli hyväksytty saamelazien kanzalline flagu da gimnu (poh.‑saam. Sámi soga lávllaat), niilöingi käyttämizen siännöt.

Vuvvennu 1992 XV Saamalazien konferensies, kudai piettih Helsinkis, enzimäzen vuvven 1917 kerähmön kunnivokse 6. tuhukuudu oli sanottu saamelazien kanzallizekse päiväkse. Enzikerdua se piettih vuvvennu 1993 Jokmokkas.

Ven'an saamelazet

Ven'an saamelazet pannah 6. päiväh tuhukuudu ližän merkičyksen. Vuvvennu 1866 imperuattoran Aleksandru II reformuruadolois oli luajittu saamelazien Kuolanniemen lappalaine voulosti (ven. Кольско-Лопарская волость)[5]), kudai rubei kuulumah Arhangelin gubernien Kuolanniemen ujezdah. Vuvves 1868 voulostis rubei ruadamah rahvahan ezitystön vallittavu elin «Коладаг соббарь»[6][7].

Kerähmöh kuului vahnin (kudai oli saamen voulostin johtajannu), istundonevedäi (johtajan abuniekku), kirjuttai (sekretari, kudai kirjutti kerähmön protokolua), imperuattoran ezittäi (muanruadajien azieloin inspektoru libo virgumies) da vallitut ezittäjät joga yhtistykses (voulostis oli mondu yhtistysty) da pogostu[6].

Saamen voulostin ezittäjien kerähmö "Коладаг соббарь" kerävyi Kola-linnah kerran vuvves — 25. pakkaskuudu. Ven'al jälles vuvvennu 1918 siirdämisty grigorianskoih kalenduarah päivymiäry muutui 6. päiväkse tuhukuudu[6].

Eričykset

Eri mualois Kanzoinvälisty saamelazien päiviä pietäh eri luaduh. Virrallizien pidoloin aigah linnantaloih libo ratušah nostetah saamelaine lippu[8] da kuuluu (libo pajatetah) gimnu "Sámi soga lávllaat". Lapsih da nuorih niškoi pietäh eri pidoloi, školis da päivykodilois sanellah saamelazis, heijän histouries, kul'tuuras. Perindön mugah kerätäh pruazniekkustolii[9].

Suomes tädä pruazniekkua pietäh 6. tuhukuudu kui Saamelezien kanzallistu päiviä[10].

Huomavukset

  1. ↑ Asplid A. Internetjätten firar samernas nationaldag (швед.) (недоступная ссылка — история). Expressen (7. tuhukuudu 2010). Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. Arhiviiruittu 12. heinykuudu 2012
  2. ↑ Сегодня отмечается Международный день саамов (рус.). yle.fi. Yle-uudizien palvelu (2016-2-6). Kačondan päivymiäry: 2016-2-8.
  3. ↑ Google firar samisk nationaldag (швед.) (недоступная ссылка — история). Västerbottens-Kuriren (6. tuhukuudu 2010). Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. Arhiviiruittu 12. heinykuudu 2012
  4. ↑ 6 февраля 2010 года в Мурманской области будет отмечаться международный праздник "Национальный день саамов" (рус.). Официальный портал органов исполнительной власти Мурманской области (2. tuhukuudu 2010). Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. (недоступная ссылка)
  5. ↑ Справка по истории административно-территориального деления Мурманской области (1917 - 1991 гг.) // Архивохранилище документов новейшей политической истории Государственного архива Мурманской области : Путеводитель. — Федеральная архивная служба России, Институт «Открытое общество», «Звенья», 2002. — ISBN 5-7870-0067-6. Архивировано 13 pakkaskuudu 2014 года.
  6. ↑ 1 2 3 Саамы: Историческая справка (рус.). Народы. Финно-угорский культурный центр РФ. Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. Arhiviiruittu 12. heinykuudu 2012
  7. ↑ Саамы (рус.). Хронос. Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. Arhiviiruittu 5. talvikuudu 2011
  8. ↑ Flaggan (швед.). Sápmi (5. kezäkuudu 2009). Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. Arhiviiruittu 12. heinykuudu 2012
  9. ↑ С Международным днем саамов! (рус.) (недоступная ссылка — история). ИА «Вольный Остров». Kačondan päivymiäry: 27. pakkaskuudu 2011. Arhiviiruittu 12. heinykuudu 2012
  10. ↑ Университет Лапландии получил миллион евро на саамские исследования (рус.). yle.fi. Yle-uudizien palvelu (2013-2-6). Kačondan päivymiäry: 2013-2-8.
Lähteh - "https://olo.ruwiki.ru/w/index.php?title=Kanzoinväline_saamelazien_päivy&oldid=126350539"