Kanzoinväline ruavahien rahvahien päivy

On otettu Рувики-späi
Kanzoinväline ruavahien rahvahien päivy
Italian Peopel (4711628359).jpg
Virrallizesti angl. International Day of Older Persons
Sežo ven. Международный день престарелых, День пожилых людей, Всемирный день пожилых людей, День престарелых
Merkičys Valdivon da yhteiskunnallizien yhtistyksien huomavon kiinittämine vahnoin rahvahien oigevuksien puolistamizeh sego sen liittyjih ongelmih da tämän kanzalasjoukon kunnivoiččemine.
Pandih alguh 14. talvikuudu vuvvennu 1990 (Rezol’ucii № A/RES/45/106)
Alguhpanii Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei
Pietäh Earth flag PD.jpg Kanzoinväline päivy
Päivymiäry 1. ligakuudu
Liittyy Ruavahih rahvahih
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Kanzoinväline ruavahien rahvahien päivy (ven. Междунаро́дный де́нь пожилы́х люде́й, toizil Yhtistynnyzien Kanzukundien kielil: angl. International Day of Older Persons, aruab. اليوم الدولي للمسنين, isp Día Internacional de las Personas de Edad, kit. 国际老年人日, fran. Journée internationale pour les personnes âgées ) on kanzoinväline päivy, kudai omistettih vahnoin rahvahien oigevuksien puolistamizele. Vuvves 1991 lähtijen Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblein piätökses tädä päiviä joga vuottu pietäh ligakuun 1. päivänny.

Histourii

Vuvvennu 1947 Japounies Hiogo-prefektuuran piämies Masao Kadovaki ehoitti perustua "Ruavahien rahvahien päivy"[1].

Vuvvennu 1982 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblein muailman vahnenemistu koskijal assambleil hyväksyttih Ven'an toimindupluanu[2].

14. talvikuudu vuvvennu 1990 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblein 45:ndel istundol (Rezol’ucii № A/RES/45/106) perustettih "Kanzoinväline vahnoin rahvahien päivy". Yhtistynnyzien Kanzukundien ven’ankielizis dokumentois tämä päivy ilmoitettih "Kanzoinvälizekse ruavahien rahvahien päiväkse" (Ven'an Korgeviman nevvoston prezidiuman piätökses № 2890/1-1 "Vahnoin rahvahien ongelmis" 1. kezäkuudu vuvvennu 1992). Päivän piendäkse miärättih ligakuun 1. päivy[3][4][5].

Rezol’ucies on eriže merkitty[6]:

  • Yhtistynnyzien Kanzukundien vahnemisrahastoh maksettavien maksuloin alenemine (kiändymine sellityksen suandakse halličuksen da yhteiskunnallizien yhtistyksien puoleh);
  • muailman eläjien ylenravei vahnenemine;
  • igärahvas voijah luadie tärgien panoksen kehitysprocessah.

Perustetun päivän tarkoituksii ollah valdivon da yhteiskunnallizien yhtistyksien huomavon kiinittämine vahnoin rahvahien oigevuksien puolistamizeh sego sen liittyjih ongelmih da tämän kanzalasjoukon kunnivoiččemine.

1. ligakuudu vuvvennu 1991 enzikerdua piettih Kanzoinväline ruavahien rahvahien päivy.

Liittyjät tapahtumat

  • Vuvvennu 1991 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei rezol’uciel № A/RES/46/91 hyväksyi Yhtistynnyzien Kanzukundien perustehet vahnua rahvastu kohtah: iččenäžys, ozanotto, huolenpidämine da hoido, syväinvoindien todevuttamine, oman arvožuon tundo[2][7].
  • Vuvvennu 2002 Madridan vahnenemistu koskii toimindupluanu hyväksyttih Ispuanies toizel vahnenemisongelmii sellittäjäl muailmankerähmöl[2][8].

Vahnoih rahvahih liittyjii kanzoinvälizii päivii ollah nämmä:

  • 29. elokuudu vuvvennu 2001 Massačusetsas Garvardan liečetiijollizen školan  (ven.) (olo. tiedomies luadi nengoman tiijollizen lövvön: hänel puutui löydiä 10 geenan sarjan, kudai voibi peittiä ičessäh pitkyigäžyön sekrietän. Myöhembi tunnustettih, gu tämä jälletys ei ole toziazii, sendäh gu vahnenemisprocessah vaikuttau kerras moni šeikkua. Tämän tapahtuman nimeh perustettih "Kanzoinväline pitkyigäžyön päivy", kuduadu joga vuottu pietäh 29. elokuudu[9][10][11];
  • Vuvvennu 2011 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei perusti "Muailman päivän vanhoin rahvahien viärinkäyttämisty koskijoin tiedoloin levittämizekse" (Rezol’ucii № A/RES/66/127). Sit rodih jogavuodehine päivy, kuduadu pietäh kezäkuun 5. päivänny;
  • "Buaboloin da died’oloin päivy" (28. ligakuudu).

Statistiekku

Muailman tervehyshoijon yhtistyksen lajittelun mugah vahnoin rahvahien igäraja vaihtelou 60-vuodehizis 74-vuodehizissah[12]:

  • Vuvven 2018 tiedoloin mugah enzikerdua muailmas vanhua rahvastu rodih enämbi migu toizien igäjoukkoloin rahvastu.
  • Vuvvennu 2023 Rosstatan tiedoloin mugah vahnoin rahvahien oza Ven'al kazvoi kahteh kerdah jälgemäzen viijenkymmenen vuvven aigua — 16,5 % (65-vuodehizet da vie vahnembat).
  • Vuvvennu 2024 muailmas oli läs 700 miljounua rahvastu vahnembua polvie.
  • Penzielolijoin lugumiäry ennustetah kazvajakse vuodessah 2050 kahteh miljardah, mi on enämbi 20 procentua kogo muailman eläjis.
Kanzoinvälizele pitkyigäžyön päiväle omistettu pikietty, Ispuanii, vuvvennu 2023.

Päivän aihiet

Vuvves 1998 lähtijen joga vuottu Kanzoinvälizekse ruavahien rahvahien päiväkse varustetah päivän aihe kanzoinvälizih piätapahtumih niškoi[3]:

  • 1998—2000 — "Kaikenigäzien yhteiskundu"[13];
  • 2001—2002 — "Vahnemizen ongelmien sellittämine: midä voibi luadie tänäpäi?"[14];
  • 2003 — "Vahnemisongelmien popul’arizacii: Madridan kanzoinvälizen vahnenemistu koskijan toimindupluanan da vuozituhanden kehitystavoittehien välizien yhtevyksien lujittamine"[15];
  • 2004 — "Igärahvas sugupolvien välizeh vuorovaikutukseh perustujas yhteiskunnas"[15];
  • 2005 — "Vahnenemisongelmat uvves vuozituhandes: huomavon keskikohtannu köyhys, vahnennuot naizet da kehitys"[15];
  • 2006 — "Ruavahien rahvahien elaiguluavun parandamine: Yhtistynnyzien Kanzukundien kogomuailmallizien stratiegieloin käyttöhpanon avvuttamine"[15];
  • 2007 — "Vahnenemizeh liittyjien ongelmien sellittämine da mahtoloin todevuttamine"[15];
  • 2008 — "Vahnoin rahvahien oigevukset"[15];
  • 2009 — "Yhteiskundu kaikenigäzile rahvahile"[15];
  • 2010 — "Igärahvas da vuozituhanden kehitystavoittehien aigah suandu"[15];
  • 2011 — "Мadridu +10: vahnenemizeh liittyjien mahtoloin da ongelmien levendämine kogo muailman tazol"[15];
  • 2012 — "Pitkyigäžys: tulienaijan muodoilu"[15];
  • 2013 — "Tuliiaigu, kuduadu vuotammo: midä igärahvas paistah?"[15];
  • 2014 — "Älä jätä nikedä jällele (tuakse)"[15];
  • 2015 — "Linnoin kestävys da avvonažus vahnoile rahvahile"[15];
  • 2016 — "Tiijonannandan ližiämine vanhoin rahvahien syrjindäs"[16];
  • 2017 — "Tuliehaigah astundu: vahnoin rahvahien neroloin, panoksien da ozanoton hyövyttämine"[16];
  • 2018 — "Mustelkuammo suurimii rahvasoigevuksien puolistajii"[16];
  • 2019 — "Matku igätaza-arvoh päi"[16];
  • 2020 — "Muuttigo pandemii meijän mielii igäh da vahnenemizeh nähte?"[16];
  • 2021 — "Digitualine taza-arvo kaikenigäzile"[16];
  • 2022 — "Vahnoin rahvahien pyzyvys da kestävys muuttujas mieros"[16];
  • 2023 — "Rahvahallizen rahvasoigevuksien julgisanoman uskalmoloin täyttämine vahnoile rahvahile: kaikile sugupolvile"[16];
  • 2024 — "Kunnolline vahnenemine: vahnoinhuoldo-da tugisistiemoin lujendamizen merkičys kogo muailmah niškoi".
Madridan piälikkö Manuela Karmena pidi illačun ijäsolijon rahvahienke linnan keskuksis tunnusvirkehenke "Linnu on meijän". Pivos oldih taza-arvuo, sociualizii oigevuksii da ruaduo koskijoin kyzymyksien vallittu Marta Igeras, Rahvahan partien municipualunevvostoh kuului Beatris Elorriaga, socialistizeh nevvostoh kuului Ignasio de Benito da kanzalasnevvostoh kuului Ana Dominges, vuozi 2017.

Viestit mierole

Joga vuottu Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäsekretari julguau Kanzoinvälizen ruavahien rahvahien päivän nimeh viestii mierole:

Kanzoinvälizenny ruavahien rahvahien päivänny, kuduadu pietäh tänäpäi, kyzyzin halličuksii, yksitysty sektorua, yhteiskunnallizii yhtistyksii da kogo mieron rahvastu keskittämäh huomavuo kaikenigäzien yhteiskunnan perustamizeh, kuigi se on miärätty Madridan vahnenemistu koskijas toimindupluanas da vuozituhanden julgisanoman kehitystavoittehien sego vie suurimas miäräs globuallizien kehitystavoittehien mugah. Lujah ponnistellen myö voimmo da meile pidäy luadie muga, gu rahvas elettäs hätkembäh, gu heijän elaigu olis parembi, monipuolizembi, tävvellizembi da täyziarvozembi da gu se tuos hyviä mieldy da täyttäs tarbehii.Kofi Annan, vuozi 2006, [17]

Meira Kumar on andamas kanzoinvälisty Vaiošresta Samman-2006 -palkinduo kategouries "Sportu" 74-vuodehizele Šri Nihil Kumar Nandil Kal’kutaspäi. Palkičuspido piettih Kanzoinvälizen ruavahien rahvahien päivän piendän nimeh Nju-Delis 17. ligakuudu vuvvennu 2006.

Päivän simvolu

  • Päivän kanzoinväline simvolu on Muapallon kuva valgiel tagaperäl da nižun tiähkät sit ymbäri[1];
  • Ven'al on avvonaine kämmen — "avvuttai käzi", kudai merkiččöy hyvytty da armahuttu[1].

Päivän pivot

Kanzoinvälizenny ruavahien rahvahien päivänny järjestetäh nengomua kanzoinvälisty piduo[4]:

  • vahnoin rahvahien oigevuksien puoles ruadajien liittoloin festivualiloi;
  • konferensieloi da kongressoi, kudamii omistetah vahnoin rahvahien oigevuksile sego heijän roulile yhteiskunnas;
  • hyvyönluadijoi  (ven.) (olo. akcieloi, kudamien järjistäjinny ollah yhteiskunnallizet yhtistykset da fondat.

Vuozi 1999 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei ilmoitti "Kanzoinvälizekse ruavahien rahvahien vuvvekse". Vuvven aloh oli piduo, kudamien piendän tarkoituksennu oli tämän igäjoukon kanzalazien kannattamine (Razol’ucii № A/RES/47/5)[18].

Tuhukuus vuvvennu 2020 Muailman tervehyönhoijon yhtistyksen toimehpaniikomitietan 146. istundol hyväksyttih Tervehen vahnenemizen vuozikymmen 2021—2030 -koncepcii[19].

Vuvvennu 2024 tärgevin kanzoinväline pruazniekkutapahtumu piettih Njy Jorkas Yhtistynnyzien Kanzukundien štab-fatieras — Yhtistynnyzien Kanzukundien Talovus- da sociualunevvoston zualas. Paistih stratiegieloi, zakonoinluajindua da käytösty vahnoinhuoldo- da tugisistiemoin lujittamizekse. Ezil oli uuzi Yhtistynnyzien Kanzukundien Poštuhaldivon poštumarku, kudai oli omistettu tälle päiväle.

Vuvvennu 2025 Keiptaunas (Suvi Afriekku) pietäh Kanzoinvälizen liiton jogavuodehine 17. Muailman konferensii vahnenemistu vastah Ka! Väittely vahnenemistu vastah: Toziaziet. Poliitiekku. Praktiekku -nimel[20].

Said Namaki (poliitiekku da aptiekkari Iruanaspäi) Kanzoinvälizele ruavahien rahvahien päiväle omistetus pivos (Bordže Milad, Tegeran, 1. ligakuudu vuvvennu 2019).

Ven'anmual

Zakonoinluajindan tazol[5]:

  • Vuvvennu 2016 Ven'an Federacien halličus hyväksyi "Ven’an Federacien vanhemban polven kanzalazien hyödylöin mugazien toimiloin stratiegien vuodessah 2025":

.....Kaikenigäzien yhteiskunnan perustamine, luguh ottajen ololoin luomine vahnemban sugupolven rahvahien tiedoloin, neroloin da mahtoloin hyövyttämizekse, huolenpidämine moizis kanzalazis da tarvittavan avun andamine heile.[21]

  • Vuvves 2019 lähtijen todevutetah federuallistu Ijäsolijoin kanzalazien alallizen tuven da elaiguluavun parandamizen ohjelman kehittämine da todevuttamine -projektua kanzallizen Demogruafii-projektan hantuzis, kudaman tarkoituksennu on Ven’an ijäkkähien rahvahien tervehen igälangan jatkamine. Projektan ozannu ollah liäkäritarkastukset  (ven.) (olo., taudiloin eständykeinotutkimukset, nostettih alovehellistu geriatristu keskustu gerontolougien ozastoinneh. Pitkyaiguhoidoruado järjestettih kui täyzihoijonnu, mugai omas kois. Perustettih "Hobjazet yliopistot" (literatuurukluubat, muuzikku- da sportukerhot).
  • Vuvvennu 2024 Ven’an Federacien halličuksen varapiäministru Tatjana Golikova ezitti uvven kanzallizen Pereh -projektan, sen tarkoituksennu on sociualupalveluloin kehitys vahnoih rahvahih niškoi. Tämä projektu astui voimah 1. pakkaskuudu vuvvennu 2025.
  • 1. pakkaskuudu vuvvennu 2025 pandih rattahile Pitky da aktiivine elaigu -projektu, sen tehtävih kuuluu tugie vahnenemisprocessoi. Projektan hantuzis oli piduo vahnoin rahvahien fiiziellizen da psiholougiellizen toimindan säilyttämizekse, sego ololoin luomine sociualizeh integracieh, ilon piendäh niškoi da yhteiskunnallizeh elokseh ozanottamizekse.

Kanzoinvälizenny ruavahien rahvahien päivänny järjestetäh linnan tapahtumii[22]:

  • Ozutteluu da jarmankua;
  • konsertua da festivualii;
  • muasteriopastustu;
  • tiijonandajua da hyvyönluadijua akciedu;
  • luvenduo da seminuarua opastuslaitoksis.

Vuozinnu 2022 da 2023 Piiteris Jevrielöin kul’tuuran JESOD-talois järjestettih hyvyönluadijua Čoma igä -festivualii. Sen aigua oli konsertuohjelmua, musteriopastustu, luvenduo finansumaltos, ilmazet tukkienleikkuandat, kynzienhoido, kižat, pajoloin pajatandu da muudugi[23][24].

Vuvvennu 2023 Baškortostanan tazavallas Rajevskii-kyläs piettih muatalovusjarmanku, sie pättäväh hindah myödih kazvostu, fruktua, kodipastostu, n’amuu. Järjestettih konsertuohjelmu, kudamah otettih ozua Sociualu- da kul’tuurukeskuken taidojoukot, Pionieroin taloi da školaniekat[25].

Vuvvennu 2024 järjestettih nengomua piduo[1]:

  • Moskovas piettih Tervehen pitkyigäžyön tehnolougii -nimine lehtistökonferensii. Linnan eri kohtis oli muasteriopastustu, konsertua, ozuttelu-jarmankua, kudamal ezil oldih Moskovan pitkyigäžys -projektah kuulujien käziruavot. Dubnevskoin kylän kul’tuurutalois piettih Vuvvet ollah minun bohatus -nimine konsertu, pruazniekkukonsertu järjestettih Tučkovo-pos’olkan Kul’tuuru- da taidokeskukses[12];
  • Sverdlovan alovehel järjestettih Kuun pitky -tapahtumu, kudaman aigah piettih ekskursieloi. Nižnii Tagilas oli spektakliezitys, piettih huogavunduillačut da luomisvastavukset;
  • R’azanin alovehel Sotnicinskoin kylän kul’tuurutalois piettih ven’alazen rahvahan pajon Kuldaine igä -konsertu;
  • Piiteris rahvahien sociualupalveluloin keskukses järjestettih Älgiät laskiet vuoziloi -konsertuohjelmu, kudamah otettih ozua Akadiemizen pajostuudien da Kronštadtan Kul’tuurudvorčan solistat Galina Jevgenjevna Kolganova da Aleksandr Svoikin;
  • Petroskoil Kiži-muzei-zapovedniekas järjestettih piduo;
  • Tatarstuanas L’abiba Aituganovan nimizes kul’tuurutalois piettih matkulahjoin eri materjualois valmistamizen muasteriopastuksii;
  • Čuvašien tazavallan Krasnii Okt’abr’ -kylän kirjastos varustettih Sovus ijänke -nimine kirjuozuttelu. Ozuttelu jagavui nengomih ozih: "Sovus ijänke", "On hyvä eliä", "Suojelkua omat siästämizet", "Magiet nevvot"[26].

Vuvvennu 2025 Piiteris piettih pruazniekkukonsertu Vasileostrovskoin piirin Nuorižon talois Raduga-sociualukeskuksen kannatuksel. Konsartas oldih pajo- da baliettuezitykset, kuului elävy muuzikku, juattih lahjua[22].

Huomavukset

  1. ↑ 1 2 3 4 День пожилого человека: история трогательного праздника и выплаты (рус.). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  2. ↑ 1 2 3 Nations, United. Международный день пожилых людей | Организация Объединенных Наций, United Nations. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  3. ↑ 1 2 День пожилого человека 2025: какого числа, история и традиции праздника. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  4. ↑ 1 2 Корякина, Александра. Международный день пожилых людей в 2025 году: история и традиции праздника, ВФокусе Mail (16 syvyskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  5. ↑ 1 2 Международный день пожилых людей, РИА Новости (1 ligakuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  6. ↑ Декларации, конвенции, соглашения и другие правовые материалы (рус.). un.org. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  7. ↑ Мария Быкова. День пожилого человека в 2025 году: история праздника и его традиции (рус.). thevoicemag.ru (14. ligakuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  8. ↑ Декларации, конвенции, соглашения и другие правовые материалы (рус.). un.org. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  9. ↑ Международный день долголетия (долгожителей) (рус.). filial-17.blogspot.com. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  10. ↑ Захаров, Андрей. 29 августа – Международный день долголетия. Какие ещё праздники сегодня отмечают в России и мире?, Добро.Медиа (28 elokuudu 2025). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  11. ↑ Отмечаем Международный день долголетия (рус.). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  12. ↑ 1 2 1 октября — Международный день пожилых людей: история и традиции (рус.). iz.ru (30.09. 2024). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  13. ↑ A 'society for all ages' honours traditional leadership role of elders, secretary-general says, opening international year of older persons | Meetings Coverage and Press Releases (англ.). press.un.org. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  14. ↑ International Day of Older Persons to Focus on 2002 World Assembly on Ageing (англ.). United Nations: Information Service Vienna. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  15. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 1 октября - Международный день пожилых людей (рус.). kerchbolnica1.ru. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  16. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Международный день пожилых людей (рус.). megabook.ru. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  17. ↑ Генеральный секретарь ООН Пан Ги Мун (рус.). un.org. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  18. ↑ International Year of Older Persons 1999 | Division for Inclusive Social Development (DISD) (англ.). social.desa.un.org. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  19. ↑ Десятилетие здорового старения (2021–2030 гг.) (рус.). who.int. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  20. ↑ 17-я Глобальная конференция IFA по проблемам старения (англ.). ifa.ngo. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  21. ↑ Стратегия действий в интересах граждан старшего поколения в Российской Федерации до 2025 года. docs.yandex.ru. Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  22. ↑ 1 2 Анастасия Андреева. Как отмечают День пожилого человека в России в 2025 году: история и важные традиции (рус.). media.halvacard.ru (16. ligakuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  23. ↑ Елена Вставская. В Санкт-Петербурге пройдёт благотворительный Фестиваль «Красивый возраст» для людей старшего поколения (рус.). colady.ru (11. elokuudu 2022). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  24. ↑ Благотворительный фестиваль старшего поколения "Красивый возраст" (рус.). ohtakol.spb.ru (2. ligakuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  25. ↑ Гузалия Гизатуллина. На Советской площади села Раевский состоялась районная сельскохозяйственная ярмарка, приуроченная Дню пожилых людей. (рус.). okraevka.ru (29. syvyskuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.
  26. ↑ Ольга Романова. Книжная выставка «В гармонии с возрастом» (рус.). shumrazbs.rchuv.ru (30. syvyskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 2. ligakuudu 2025.

Linkat

Lähteh - "https://olo.ruwiki.ru/w/index.php?title=Kanzoinväline_ruavahien_rahvahien_päivy&oldid=126360985"