Kindahan kylän vezimelliččy (kniigu)
| Kindahan kylän vezimelliččy | |
|---|---|
| ven. Водяная мельница деревни Киндасово: документы, материалы, воспоминания | |
 Julija Tolmačova ezittelöy kniigua Kindahan kylän vezimelličäs Priäžän etnokul'tuurukeskukses | |
| Žanru | tiijolline kaikilepättävy julgavo |
| Kirjuttai | yhtehkeriäjy Priäžän piirin Vmeste-fondu |
| Alguperäzen tevoksen kieli | ven'an kieli |
| Enzimäzen painandan päivymiäry | 2023 |
| Painamo | Karjalan tiedokeskuksen julguamo |
Kindahan kylän vezimelliččy (ven. Водяная мельница деревни Киндасово: документы, материалы, воспоминания) on kniigu Karjalan tazavallan tundietun Kindahan kylän vezimelličäs da sen luadijas karjalazes melliččyniekas Kuzma Trifonovas. Kniigan yhtehkeriäjänny da ilmahpiästäjänny on Priäžän piirin Vmeste-fondu da sih kuulujat Kindahat-projektan todevuttajat Julija Tolmačova da Svetlana Hrebtova.
Yleistiijot
Kniigah kuuluu mondu ozua: kniigan luadijan algusanat, tutkijoin tutkimus, Kindahan kylän melliččyniekan Kuzma Trifonovan omaeloskerdu da hänen jälgeläzien musteluloi. Jälles luadijan algusanoi kniigan enzimäzes piäozas on Karjalan tutkijoin Aleksandr Krivonoženkon, Jekaterina Zaharovan, Litvin Julijan tiedokirjutus melliččöin roulis Ven'an muanruadajien elokses. Sit luvet, ku vuvvennu 1916 Karjalas oli pandu kirjoile 377 melliččiä, niilöis 267 (71 %) oldih vezimelličät da 110 (29 %) tuulimelličät. On kerrottu, ku midä suurembi oli melličän jauhokivi, sidä enämbän jauhuo sil sai jauhuo. Mieldy kiinittäy se šeikku, ku vil'l'an jauhondu oli karjalazes kyläs kaikis ruadolois tulokkahin, se jätti jällele sepän ruavot. Verduamizekse tutkijat tuvvah vuvven 1910 tiedoloi, silloi Karjalas oli pandu kirjoile 640 melliččiä, niilöis ruadoi 607 hengie da niilöin tulot oldih mainitunnu vuon 28 870 rubl'ua. Sil samazel vuvvel täl alovehel oli 295 pajua, niilöis ruadoi 384 hengie da niilöin tulot oldih 23 539 rubl'ua.
Kniigas sanotah, ku Karjalan kylis melliččyniekkua, kui paimoidu da seppiägi, piettih tiedoiniekannu. Hänel, ku melliččy putilleh ruadanus, pidi maltua sobie vienižändänke. Tädä sobimustu melliččyniekal ei suannuh rikkuo, ollou rikkonuh – pahua pidi vuottua. Ven'an pohjazen tutkimukset ozutetah, ku melliččy oli miehien paikannu, sinne ei suannuh kävvä naizil da lapsil, melliččyniekatgi oldih naimattomat, Karjalan kylih nähtehäi moizii tiedoloi ei lövvetty.
Kindahan kylän vezimelliččy oli ainavoluaduine sit puoles, ku se oli uidai. Kuzma Trifonov oli nostanuh sen suurele lautale, sendäh se ruadoi ainos, kaččomattah sih, oligo vezi joves nossuh vai heittynyh. Tässäh ei ole löydynyh niyhty tieduo sit, ku Karjalas, paiči Kindahan kyliä, oli moizii uidajii melliččöi.
Kuzma Trifonovan eloskerdu
Kniigah kuulujan Kuzma Trifonovan omaeloskerran pohjannu on Karjalan kanzallizes arhiivas löytty materjualu. Tämä omaeloskerdu oli kirjutettu, konzu Trifonovua opittih sanuo kulakakse da häi puolisti iččie nämmis viäritändöis. Ližäkse Kindahan kylän melliččyniekas suau tiijustua hänen jälgeläzien mustelulois da kniigan luadijoin kirjutukses.
Ijän kaiken muanruadai Kuzma Trifonov ruadoi heittelemättäh, ku suas elättiä omua suurdu perehty, avvutti F'oudor-vellele. Konzu velli otettih armieh, otti hoijettavakse hänen akan da alaigäzet lapset. Konzu talovus lujeni, häi jätti vellele tuatoušinan da muamoušinan koin, ičehäi muutti elämäh uudeh iččeh nostettuh kaksikerroksizeh taloih. Tämä taloi tässäh seizou kyläs.
Kuzma Trifonov rodih hyväkse talovuonvedäjäkse, harjaitti lapsii ruadoh, händy kunnivoittih kyläläzet. Händy uskottih, sendäh vallittihgi Kogo Karjalan nevvostoloin kerähmön deleguatakse. Sie vuvvennu 1921 vikse tuli hänele mieleh nostua omah kyläh vezimelliččy, sildy ku lähimäzet melličät hänen sanoin mugah oldih 30 kilometrin piäs kyläspäi. Yhtes poigienke häi rubeigi sidä ruadamah. Vuvvennu 1922 melliččy algoi oman ruavon. Sil sai jauhuo 10-20 puudua jauhuo päiväs da sen tulot kuus voidih olla 20 rubl'ua, ku melliččy oli ruadanuh tävvelleh.
— Водяная мельница деревни Киндасово: документы, материалы, воспоминания
Eloksen ratas -projektu
Kindahan kylän vezimelliččy -kniigu piästettih ilmah Priäžän piirin Vmeste-fondan Eloksen ratas -projektan aigua. Sih suadih kannatustu Ven'an piämiehen kul'tuurualguhpanoloin fondaspäi. Projektan aigua oraskuul vuvvennu 2022 oli pietty Kindahan kylän melliččyniekan Kuzma Trifonovan jälgeläzien vastavuspido. Pakkaskuul vuvvennu 2023 oli avattu melliččykompleksu uvvessah luajitun Kindahan kylän vezimelličänke, sit piästetty ilmah kniigu, luajittu pieni fil'mu da fotokuvien ozuttelu Kindahan kylän vezimelličäs da sen luadijas Kuzma Trifonovas, valmistettu Kui kindahalazet jauhuo jauhottih -spektakli.
Kirjalližus
- Водяная мельница деревни Киндасово: документы, материалы, воспоминания. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2023.
- Jelena Ruppijeva. Kniigu melliččyniekas nägi päivänvalgien // Oma Mua. — 2023. — 5. heinykuudu (№ 25). — С. 5.