Pedri – kuulužu kuningas
| Pedri – kuulužu kuningas | |
|---|---|
| Žanru | runoloin, suarnoin, zuakkunoin kogomus Pedri I:h nähte |
| Alguperäzen tevoksen kieli | karjalan da ven'an kielel |
| Enzimäzen painandan päivymiäry | 2022 |
| Painamo | Periodika-julguamo |
Pedri – kuulužu kuningas on Petroskoin Periodika-julguamon ilmah piästetty kniigu, kuduah on kerätty runuo, suarnua da zuakkunua karjalan kielel tsuari Pedri I:h nähte. Niilöin yhtehkeriäjänny on filolougien kandiduattu, Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan vahnin tiedoruadai Valentina Mironova.
Yleistiijot
Pedri – kuulužu kuningas -kniigas ollah sen luadijan algusanat, tarku tutkimus tiemas da kolme piäozua. Enzimäzes ozas suau lugie Karjalan piirilöin mugah juattuloi histouriellizii runoloi, toizes – suarnoi da kolmandes – zuakkunoi kuulužas tsuaris. Äijät nämmis runolois, suarnois da zuakkunois oli painettu Suomes karjalan kielel Suomen kanzan vahnat runot -kogomukseh da Ven'al karjalan da ven'an kielel Viktor Jevsejevan Karjal-suomelaine rahvahan eepossu -kniigah da Karjalan eeppizet pajot -kogomukseh. Toizii runoloi, suarnoi da zuakkunoi kniigan luadii Valentina Mironova on löydänyh Karjalan tiedokeskuksen Tiedoarhiivas, net ollah enzikerdua jullattu.
Pahakse mielekse tänäpäi runoloi tsuari Pedri I:s ei pajateta, eigo suarnoi da zuakkunoi sanella. Niilöin pajatandu da sanelendu unohtui vuozien 1960 aigah, konzu rubei sambumah eeppizien pajoloin da suarnoin sanelenduperindö, sellittäy Valentina Mironova. – Pidäy sanuo, ku runoloi Pedri I:s enimyölleh pajatettih suven da Luadoganrannikon karjalazet, pohjazes on kirjutettu vähä runuo, ga niidy on. Suarnoi da zuakkunoi saneltih vaiku liygiläzet. Suarnat ylen äijäl koskietahes ven'alazih suarnoih, tutkijat ollah sidä mieldy, ku niilöin juondehet oli laihinoittu ven’alazis suarnois. Nämmis suarnois tunduugi karjalazien suarnoin vaikutus. Suarnansanelijat nerokkahasti yhtistettih mollembii perindölöi. Zuakkunoi rahvahas kirjutettih vähän, tänäpäi myö tiijämmö vai liygiläzis kirjutettuloi zuakkunoi.Valentina Mironova, Oma Mua, 2022, № 39
Runoloin, suarnoin da zuakkunoin juondehet ollah eriluaduzet. Runolois suau lugie Viiburin valloitandas. Suarnois tsuari Pedri I arbuau erinomazii arbaituksii: kui vil'l'u kazvau, mindäh mužikal on pardu mustu da piä harmai, kuspäi starikal on hebo da kirves. Onsuarnua, kudualois piähenginny ollah tsuari da pappi libo tsuari da sluužbaspäi tulluh saldattu. Kniigan joga runon, suarnan da zuakkunan rinnale on annettu sen kiännös ven'an kielele.
Pedri – kuulužu kuningas -kniigan taidoilijannu oli Lidija Žukova.
Kniigu on piästetty ilmah Karjalan tazavallan Kanzallizen da alovehellizen poliitiekan ministerstvan kannatuksel.
Palkindot
Pedri – kuulužu kuningas -kniigu rodih Vuvven 2022 kniigakse Karjalan tazavallan kniigukilvas. Sen ližäkse kniigu sai palkindoloi kilvan toizisgi nominacielois: "Kарелия=Karjala", "Čitat' i perečitivat'".
Kirjalližus
- Ruppijeva, J. Pedri - kuulužu kuningas: [Pedri - kuulužu kuningas -kniigah nähte] / Jelena Ruppijeva // Oma Mua. - 2022. - 12. šajekuuta / ligakuudu (№ 39). - S. 6. - Текст карел.