Uuzi Vuozi

On otettu Рувики-späi
Uuzi Vuozi
Uvvenvuvven kuuzi
Uvvenvuvven kuuzi
Merkičys Uvven kalenduarukavven algu
Pietäh Mualois, kudamat käytetäh grigorianskoidu kalenduarua
Päivymiäry Vuvven enzimäine päivy grigorianskoin kalenduaran mugah (1. pakkaskuudu)
Piendy Ilotulet, stolan tagan istundat, illačut
Liittyy Rastavas, Uvven Vuvven vastazes illas, Vahnas Uvves Vuvves
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа
Poštumarku
Uvvekse Vuvvekse čomendettu Valdivolline universuamu

Uuzi Vuozi on piäkalenduarupruazniekku, kudamua pietäh siirdyjes lähtijän vuvven päiväs tulien vuvven enzimäzeh päiväh[1]. Sidä pietäh äijät kanzat hyväksytyn kalenduaran mugah.

Uvven vuvven allun 1. pakkaskuudu hyväksyi Riiman imperuattoru Julii Cezar' vuvvennu 46 enne meijän aijanluguu[2]. Muinas-Riimas tämä päivy oli omistettu Janusale — valličuksen, veriälöin da kaikkien alguloin juamalale. Pakkaskuu sai oman nimen Janus-jumalan kunnivokse, sidä kuvattih kahten ilvienke: yksi kačoi edehpäi, toine — tuaksepäi[3].

Uvven vuvven päivy

Enimis mualois Uuttu Vuottu pietäh 1. pakkaskuudu[4], vuvven enzimäzenny päivänny grigorianskoin kalenduaran mugah. Uuzi vuozi poujassuaijan mugah algavuu Tyynivaldumerel, enzimäzinny sidä vastatah Karibatin tazavallas Lain-suariloil (aigupoujassu UTC+14). Kaikkii myöhembi Uuttu Vuottu vastatah Amierikan Samoan, Miduei- da Niue-suariloin eläjät (aigupoujassu UTC−11) — Karibatis Lain-suariloil silloi jo on 2. pakkaskuudu da 1 čuassu yödy[5]. Erähis mualois vietetäh Uuttu Vuottu kuudamazen kalenduaran mugah[6][7][8].

Uuttu Vuottu 1. pakkaskuudu ruvettih pidämäh enzimästy kerdua vuvvennu 153 enne meijän aijanluguu, sendäh ku sinäpiän tuldih virgah riimalazet konsulat. Vuvvennu 46 enne meijän aijanluguu riimalaine sodapiälikkö da ylimäine pappi Gai Julii Cezar' otti käyttöh oman uvven kalenduaran ("Julianskoin kalenduaru") da loppullizesti hyväksyi uvven vuvven allun 1. pakkaskuudu vuvvennu 45 enne meijän aijanluguu. Juuri Cezarin aigah astrolougien vaikutukses Uvven Vuvven pruazniekal rodih iččenäine merkičys uvven vuvven allunnu, nenga se pani alguh siviilivuvven.

Vahnu Uuzi Vuozi

Vahnu Uuzi Vuozi on uvvenvuvven pruazniekku, kudamua pietäh julianskoin kalenduaran mugah. Vuvves 1901 vuodessah 2100 ero grigorianskoin da julianskoin kalenduaran välil on 13 päiviä, julianskoin kalenduaran mugah Uuzi Vuozi piädyy pakkaskuun 13. päivän da 14. päivän välizeh yöh. Se on aijanlugemizen histouriellizen vaihton kajahtuksennu. Sidä pietäh Ven'al, Valgoven'al, Ukrainal, Kazahstuanas, Gruuzies, Armienies, Azerbaidžuanas, Serbies, Šceicuaries da toizis muailman mualois.

Vuvven algu 1. pakkaskuudu

Meni äijy aigua, kuni 1. pakkaskuudu ei roinnuh yhtehizenny siviilivuvven allunnu. Se hyväksyttih eri mualois eri vuozinnu:

Mua Vuvven algu[10][11]
Venecianskoin tazavaldu 1522
Ruočči 1529
Pyhä Riiman valdukundu (~ Germuanii) 1544
Ispuanii, Portugalii, Pol'šu 1556
Prussii, Daanii[12] da Norviegii 1559
[[Francii] (Karl IX:n Russiljonan ediktan mugah 1564
Suvi-Niderlandat[13] 1576
Lotaringii 1579
Gollandien tazavaldu 1583
Šotlandii 1600
Puolu-Litvu (~ Valgoven'a, Latvii, Litva, Pol'šu, Ukrainu) 1362[14]
Ven'an valdukundu 1700
Toskanu 1721
Yhtistynnyh kuningaskundu, Irlandii da
Brituanien valdukundu
paiči Šotlandiedu
1752
Japounii 1873
Kitai (Taivan' da Kitai) 1912
Grecii 1923
Turcii 1926
Tailandu 1941

Eri muailman mualoin perindöt

Vuvvennu 2021 Ven'an ven. «Вакоша»-julguamo piästi ilmah Julija Brikovan kniigan ven. «[Все тайны Нового года]», kudai on tiedosanakniigannu taijollizen kuvavuksen muvvos. Kniigas on tieduo Uvven Vuvven piendän perindölöis eri manderil eri vuozikauzien aigah[15].

Pirotehniekku

Uvvenvuvven ilotuli

Uvven Vuvven pidäjes aktiivizesti käytetäh erilazii pirotehniekan valmistehii: konfettipläkkylöi, kybenytpuikkozii da jälgivuozikymmeninny — ilotuliloi, riimalazii tuohuksii, pienii da suurii petardoi da toizii.

Käyttämäh pirotehniekkua Uvven Vuvven pruazniekan aigah ruvettih Aazien mualois, enne kaikkie Kitais, sendäh ku sie uskotah, ku häly da kirjavu tuli porohan räjähyttäjes avvuttua ajua pahoi hengii. Jälles tämä perindö levii kogo muailmale.

Uvvennu Vuvvennu ilotuliloin räjähyttämine Kitais, kudai ei lopu uvven vuvven enzimäzen päivän aigah, on kuulužannu perindönny muailmas. Iče porohu, petardat da ilotulet keksittih ei ammui, ga perindöl azuo lomineh da radžineh Uuttu Vuottu vastates on tuhanzii vuozii. Kai algavui legendas, ku Uvven Vuvven yönny pahat henget, kudamii ajettih eri paikoispäi, ečitäh ičele uuttu kodii da sen löyttyy ruvetah sie elämäh da tulien vuvven aigah luadimah pahua ižändöile. Häly Uuttu Vuottu vastates ajau pahuttu koispäi.

Täl aigua äijät muailman piälinnat da muat pietäh miljonoi dollaroi pirotehniekan šouloih Uvvennu Vuvvennu.

Liigu pirotehniekan valmistehien käyttämine, niilöin luvus alaigäzien käzis, suattau tulipalon- da travmoinvarattavah tilah, sendäh uvvenvuvven yö on vagavu aigu palolaitoksien da pellastuspalveluloin ruavos.

Pakkaskuul vuvvennu 2024 uvvenvuvven ilotuli Ras-el'-Haiman emiruatas Yhtistynnyzis Aruabien Emiruatois puutui Ginnesan rekordoin kniigah kahtes nominacies — kui petkevin ilotuliloin liinii viel da kui pikevin ilotuliloin liinii taivahal[16]. Se luajittih 4,5 kilometrii piduhuttu olijal rannikol Al'-Mardžanan tegosuariston da Al'-Hamran piirin välil. Pirotehniekkušouh otettihgi ozua dronat da kebjeimotorahizet lendokonehet, kudamat luajittih taidolendoloi. Ras-el'-Haiman emiruatan matkailun kehittämizen departuamentan sanoin mugah kaheksa minuuttua kestäjiä šoudu kačoi läs 50 tuhattu hengie[16].

Kačo ližäkse

Humavukset

  1. Новый год : [арх. 8 talvikuudu 2022] / Е. С. // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 246. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред.  ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
  2. Климишин И. А. Календарь и хронология. — Изд. 3. — М.: Наука. Гл. ред. физ.-мат. лит., 1990. — С. 288—289. — 478 с. — 105 000 экз. — ISBN 5-02-014354-5.
  3. The World Book Encyclopedia. 1984. Т. 14. С. 237.
  4. Best places to go for new years (амер. англ.). ArrestedWorld. Kačondan päivymiäry: 3. kylmykuudu 2020. Arhiviiruittu 8. kylmykuudu 2020
  5. Новый 2013 год наступил в России (рус.). РБК. Kačondan päivymiäry: 19. kezäkuudu 2021. Arhiviiruittu 24. kezäkuudu 2021
  6. World Time Zone. UTC+14. Kačondan päivymiäry: 1. syvyskuudu 2014. Arhiviiruittu 2. heinykuudu 2014
  7. Harris, Aimee. Millennium: Date Line Politics. Honolulu Magazine (. Sulakuu 1999). Kačondan päivymiäry: 14. kezäkuudu 2006. Arhiviiruittu originualaspäi 28. kezäkuudu 2006
  8. Greenwich. Greenwich Meantime, Kiribati. Kiribati Map. Kačondan päivymiäry: 27. tuhukuudu 2008. Arhiviiruittu originualaspäi 11. ligakuudu 2012
  9. Навруз в Казахстане – выходные продлятся пять дней подряд. regnum.ru. Kačondan päivymiäry: 1. pakkaskuudu 2021. Arhiviiruittu 6. oraskuudu 2021
  10. Mike Spathaky Old Style and New Style Dates and the change to the Gregorian Calendar: A summary for genealogists. Arhiviiruittu 11. ligakuudu 2014
  11. The Change of New Year's Day. Homepages.tesco.net (1. talvikuudu 2003). Kačondan päivymiäry: 13. kylmykuudu 2011. Arhiviiruittu 11. ligakuudu 2011
  12. Дания назвала 1 января в качестве нового года в начале 14 века согласно RW Bauer (Calender for Aarene fra 601 til 2200, 1868/1993 ISBN 87-7423-083-2), хотя номер года не начинался с 1 января до 1559 года.
  13. В указе от 16 июня 1575 года. Герман Гротефенд, Osteranfang. Arhiviiruittu 13. heinykuudu 2016 " (начало Пасхи), Zeitrechnung de Deutschen Mittelalters und der Neuzeit. Arhiviiruittu 28. kezäkuudu 2016 (Хронология немецкого средневековья и современности) (1891—1898)
  14. Иванов Е. История праздников Нового года и Рождества. «Новый год и Рождество в открытках»
  15. Все тайны Нового года. Брыкова Юлия. Вакоша. Kačondan päivymiäry: 3. talvikuudu 2024.
  16. 1 2 Новогодний фейерверк на севере ОАЭ побил два мировых рекорда, TACC. Kačondan päivymiäry: 13. kylmykuudu 2024.

Kirjalližus

Linkat