Vahnu Uuzi Vuozi Ven'al

On otettu Рувики-späi
Vahnu Uuzi Vuozi
Smuutat
Smuutat
Tiippu Nevvostolaine pruazniekku
Päivymiäry 14. pakkaskuudu

Vahnu Uuzi Vuozi Ven'al on ei-virralline[1] nevvostolaine pruazniekku, kudamua pietäh Ven'al ennevallankumovuksellizes aijaspäi algajen 14. pakkaskuun yöl[2]. Se on kiini vuvven 1918 allus tapahtunnuoh valdivon uudeh kalenduarah siirrändäs, kudai eisti 1. pakkaskuun päivän kolmeksetostu päiviä edehpäi[3].

Roindu

Ezi-Vizantien aigukavvennu Ven'al Uuttu Vuottu vastattih kevätkuul. Vizantien da Ven'an ristitändän vaikutukses X vuozisual vuozii ruvettih lugemah syvyskuus algajen, ga vuozisadassah XV käytös yhtelaigua oldih mollembat variantat, kuni vuvvennu 1505 Kirikkösoboru lopullizesti ei piättänyh Uvven Vuvven piendäs 1. syvyskuudu. Pedri I:n uvvistus tarkendi vuozien lugemizen "Hristosan roindas", a eibo "Muailman roindas". Nenga virrallizesti uuttu vuottu ruvettih lugemah 1. päiväs pakkaskuudu da roittih kaikkienhyväksytyt piendyperindöt kuuzen čomendamizes lahjoissah[3][4].

Hristianskoin uskon nägökohtas Uuzi Vuozi jälles Rastavua on lougiekanmugaine, sendäh ku enne Rastavua uskovazet hätken pyhitetäh. Ilonpiendät da argisyömizet ollah kielletty. Ližäkse 1. pakkaskuudu on muokkuakestäjän Vonifatien (juondas piästäjän) mustopäivy, sendäh Uvvennu Vuvvennu viinanjuondu on uskovazih nähte riähkänny. Rastavas Vieristässäh on Synnynmuanaigu. Uvven Vuvven piendy sih aigah on luonnolline da ei ole vasturiijas hristinskoloin perindölöin da normienke[4].

Nevvostoliitto

Vuvvennu 1918 Rahvahan Komissuaroin Nevvosto piätti siirdyö julianskois kalenduaras grigorianskoih kalenduarah, ero niilöin välis rodih 13 päiviä. Sendäh ku nevvostovaldu kieldi kirikköpidoloi, Rastavua sit ruvettih pidämäh "vahnan stiilin" mugah, a Uuzi Vuozi siirrettih 14. pakkaskuun yökse — endizen julianskoin kalenduaran pakkaskuun 1. päiväkse[3]. Vuozisuan XXII mennes vie "suittuu" suutkienväline ero, min periä piendypäivy siirretäh pakkaskuun 15. päivän yökse[1].

Vuvvennu 1980 piäzi ilmah nevvostolaine fil'mu satiirizen komiedien žanras, sen ohjuajinnu oldih Naum Ardašnikov da Oleg Jefremov, kudamat luajittih sen samannimizen Mihail Rožšinan ozutelman mugah "Vahnu Uuzi Vuozi". Fil'mas ozutetah, ku pruazniekkua piettih eri sociualujoukkolois.

Nygyaigu

Pruazniekku rodih kuulužakse vuozis 2000 algajen.[5].

Ven'al Vahnua Uuttu Vuottu pietäh äijät muan eläjät, hyö vastavutah omien da ystävienke, kerätäh pruazniekkustolii da varustetah lahjoi. Äijät muzeit da kul'tuurulaitokset varustetah täkse päiviä temuattizii ozutteluloi[6][7][8]. Ezimerkikse, Moskovas 14. pakkaskuudu Čaikovskoin konservatouries pietäh mondu pruazniekkukonsertua[9].

Vuvvennu 2024 Rabota.ru -palveluksen sociolougizen tutkimuksen mugah[10] Vahnua Uuttu Vuottu huavattih pidiä läs 38 % Ven'an eläjii[11]. Omas perehes pruazniekkua reknailtih pidiä 33 %. Pruazniekkuillaččuh huavattih lähtie vaiku 5 % kyzyttylöis. Puolet kyzyttylöis sanottih, ku tämä päivy ei ole merkičykselline heih nähte. Vie 9 % kyzelyh yhtynyzis pandih merkile sen, ku nikonzu ei pietä Vahnua Uuttu Vuottu. Niilöis, ket reknailtih pidiä pruazniekkua, 54 % tahtottih kerätä pruazniekkustolan, а 43 % kyzelyn ozanottajis reknailtih kaččuo uvvenvuvven fil'moi da ohjelmii pruazniekallizen tunnon luomizekse. Vaiku 24 % kyzyttylöis huavattih lähtie gostih omien luo[10].

Kogo Ven'an yhteiskunnallizen mielen tutkimuskeskuksen (ven. ВЦИОМ) kyzely vuvvennu 2024 ozutti, ku Ven'al hil'l'akkazin rodieu vähembi Vahnua Uuttu Vuottu pidäjiä rahvastu. Viizitostu vuottu tagaperin, vuvvennu 2009, pruazniekan pidäjiä oli 67 %, vuvvennu 2024 — vaiku 54 %. Vahnua uuttu Vuottu jyrkäh vastustajii kazvoi 27 %:s 39 %:ssah. Igäjago rodih moine: pruazniekan pidäjien joukos on enämbi vahnemban polven rahvastu da vähembi nuorižuo[2].

Perindöt

Kutjakuaššu

Vahnan Uvven Vuvven pruazniekal, kudai piädyy Synnynmuanaigah, ollah yhtehizet perindöt Rastavanke. 13. pakkaskuudu uskovazet pietäh Vasleinpäivän ildua, silloi stolal on äijy syömisty, enimyölleh počinlihas, krouliekas da kukis. Enzimäzet houkutellah rikkahuttu, toizet — lykkyy, kolmandet simvoliziiruijah vällytty. On tavannu sežo varustua razvahistu kutjakuaššua, se on kuaššu voin da sliuhkoinke. Kuaššua käytetäh tulien aijan ennustelendas: roihgo jygei tulii vuozi kačotah sidä myöte, mittuine kuaššu on uvven vuvven huondeksel[1].

Erähil alovehil on tavannu keittiä vareniekkoi lahjoinke. Syväimen lahjoil on oma merkičys. Ezimerkikse, sormus on miehelemenendäkse, dengat — rikkahuokse, fasoli — lapsikse, а niitti — dorogakse[12].

Pruazniekan aigua kävelläh smuutinnu, gostitetah kutjakuašal, ennustetah tuliedu elaigua, ga tädä perindyö ei kannata kirikkö[4][1].

Pravosluavine kirikkö ei pie Vahnua Uuttu Vuottu, ga 14. pakkaskuudu (1. pakkaskuudu vahnan stiilin mugah) Ven’an pravosluavine kirikkö mustelou Vasil’l’ua, Kesarii Kappadokiiskoin arhijepiskouppua. Pyhä Vasilii oli parandajannu, sendäh händy kunnivoittih ei vaiku hristiuanat, ga iudeit da paganuskovazet[13].

Ennustukset

Pakkaskuun 14. päivän siän mugah kačotah, mittuine rodieu kogo vuozi: ku ruvennou tuulemah suvespäi — vuozi rodieu räkki da hyvä. Ku tuullou päivänlaskuspäi — rodieu äijy maiduo da kalua. Puhtas tiähtikäs taivas 13. da 14. päivän välizel yöl uskaldau hyviä marjuvuottu[14].

Toizis mualois

Vahnua Uuttu Vuottu vietetäh ei vaiku Ven’al. Pruazniekkua pietäh Nevvostoliiton endizis mualois, Serbies, Černogouries, Alžiiras, Tunisas, Marokos, Japounies, Šveicuarien nemsoinkielizil alovehil. Pruazniekal ei ole kaikkiel sama nimi. Šveicuaries, ezimerkikse, se on Pyhän Sel’vestran päivy. Rahvas pannah piäle maskaruadusovat da hyvitelläh toine tostu Uvven Vuvvenke. Serbies da Černogouries tädä päiviä sanotah Pienekse Rastavakse[13].

Huomavukset

  1. 1 2 3 4 Конюхов, «Вокруг света».
  2. 1 2 Переход года, Коммерсантъ (13 pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 26. pakkaskuudu 2024.
  3. 1 2 3 Викторов В. Этот Новый год. Нешуточные страсти по календарю // ГЕО : журнал. — 2003. — Talvikuu (№ 12). — С. 125.
  4. 1 2 3 Косяков В. На встречу с чудом // ГЕО : журнал. — 2002. — Pakkaskuu (№ 1). — С. 127.
  5. Калачева Ольга. Празднование как индикатор социальных изменений: старые и новые праздники постсоветской России // Телескоп: журнал социологических и маркетинговых исследований. — 2003. — № 1.
  6. Соловьева Мария. Как появилась традиция праздновать Старый Новый Год? Культура.РФ. Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
  7. Куда сходить на Старый Новый год в Москве 2024: 19 лучших мероприятий 13 и 14 января для детей и взрослых. Kačondan päivymiäry: 26. pakkaskuudu 2024.
  8. Старый Новый год в Соборе. «Времена года. Метель. Чайковский, Рахманинов, Свиридов». Фонд Бельканто. Kačondan päivymiäry: 26. pakkaskuudu 2024.
  9. Старый Новый год в Московской консерватории. Kačondan päivymiäry: 26. pakkaskuudu 2024.
  10. 1 2 Исследование показало, сколько россиян будут отмечать старый Новый год, РИА Новости (09.01.2024). Kačondan päivymiäry: 26. pakkaskuudu 2024.
  11. Старый Новый год: что за праздник, Коммерсантъ (9 pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 26. pakkaskuudu 2024.
  12. Плешаков В. Как встречать Старый Новый год? 3 интересные традиции, которые можно взять на заметку. Вокруг Света (26. talvikuudu 2022).
  13. 1 2 Нина Рыкова. Старый Новый год: история и традиции праздника. Как в России появился обычай отмечать старый Новый год? Lenta.ru (2. kylmykuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 29. kylmykuudu 2024.
  14. Старый Новый год 2025: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Kačondan päivymiäry: 29. kylmykuudu 2024.

Kirjalližus