Muailman koskemattoman luonnon päivy
| Muailman koskemattoman luonnon päivy | |
|---|---|
| | |
| Tiippu | Kanzoinväline pruazniekku |
| Merkičys | Kiinittiä huomavuo kazvi- da eläinmuailman moniluadužuoh, potakoijah rahvahii akkiloimah ymbäristyö |
| Alguhpanii | Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei |
| Päivymiäry | 3. kevätkuudu |
| Liittyy | Koskemattoman luonnon kazvi- da eläinmuailman häviemäzilleh olijoin lajiloin kanzoinvälizen kaupan konvencieh |
Muailman koskemattoman luonnon päivy (angl. World Wildlife Day) on ekolougine pruazniekku, kudamua joga vuottu pietäh 3. kevätkuudu. Sen tarkoituksennu on kiinittiä yhteiskunnan huomavuo kazvi- da eläinmuailman moniluadužuoh, levittiä tiedoloi luonnonsuojelun hyövys[1]. Pruazniekan pani alguh Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblei vuvvennu 2013. Sidä pietäh Koskemattoman luonnon kazvi- da eläinmuailman häviemäzilleh olijoin lajiloin kanzoinvälizen kaupan konvencien hyväksyndypäivänny (1973)[2].
Histourii
Koskemattoman luonnon kazvi- da eläinmuailman häviemäzilleh olijoin lajiloin kanzoinvälizen kaupan konvencii hyväksyttih 3. kevätkuudu vuvvennu 1973[3]. Se rubei ruadamah 1. heinykuudu vuvvennu 1975[4]. Se on koskemattoman luonnon suurimii suojelusobimuksii[5]. Vuvven 2025 tuhukuun tiedoloin mugah konvecien ozapuolinnu on 184 valdivuo da Jevroupan liitto[6]. Konvencien suojeltavinnu on enämbi 6,6 tuhattu elättilöin lajii da 34,3 tuhattu kazviloin lajii. Net on luveteltu konevencien liittehis da lajiteltu niilöin varavonalažuon tazon mugah[7].
Kevätkuul vuvvennu 2013 Bangkokas (Tailandu) konvencien ozapuolien 16. konferensiel hyväksyttih rezol’ucii, kudamas ilmoitettih kevätkuun 3. päivän — dokumentan vuvvennu 1973 allekirjutandan päivän — Muailman koskemattoman luonnon päiväkse. Samas rezol’ucies konvencii potakoičči Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassambleidu kaččomah kyzymysty Muailman koskemattoman luonnon päivän piendäs 3. kevätkuudu[8].
20. talvikuudu vuvvennu 2013 Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäassamblein 68. sessiel piätettih pidiä Muailman koskemattoman luonnon päiviä 3. kevätkuudu. Koskemattoman luonnon kazvi- da eläinmuailman häviemäzilleh olijoin lajiloin kanzoinvälizen kaupan konvencien sekretariuattu yhtesruavos toizien tämänmoizien Yhtistynnyzien Kanzukundien virrastoloinke rodih tämän muailman pruazniekan piendän koordinuattorakse[9].
Enzikerdua pruazniekkua piettih vuvvennu 2014. Luajittih Muailman koskemattoman luonnon päivän virralline logotiippu, kudai kiännettih Yhtistynnyzien Kanzukundien kuvvele virrallizele kielele. Rubei ruadamah sežo pruazniekan virralline verkosivusto[8].
Perindöt
Yhtistynnyzien Kanzukundien Piäsekretari joga vuottu valmistau kirjastu Muailman koskemattoman luonnon päiväkse[10].
Sinäpiän kogo muailmas pietäh simpouziumoi da tiedokonferensieloi, ekolougizii akcieloi, taido-ozutteluloi luonnon aihien mugah, konsertoi da toizii pidoloi[8].
Ven’al
Perindön mugah Ven’an äijät eriže suojeltavat alovehet, muzei-zapovedniekat, ekokeskukset pietäh Muailman koskemattoman luonnon päivän nimeh erilazii temuattizii ekolougii-opastuksellizii pidoloi. Lapsih niškoi valmistetah kvestoi, muasteripajoi, kilboi[11].
Ezimerkikse, vuvvennu 2016 Moskovan zooparku pidi perehkvestua Amuran tigran jälgilöi myöte -nimel[12], vuvvennu 2021 Sočin kanzallizen puuston gost’at tiijustettih puuston kazviloin da elättilöin harvinazis lajilois, a Baškiirien rauhoitetus alovehes školaniekat lähtiettih matkah talvimeččäh, kačottih, ku suomitah lumii da opastuttih iče miäriämäh lumen struktuurua da lumikivoksien korgevuttu[13].
3. kevätkuudu vuvvennu 2024 piettih Kogo Ven’an Enzimäzien liikkehen Luonnon atlassu -akcii, sen hantuzis luajittih nuorien luonnonsuvaiččijoin Ven’an Federacien subjektoi koskemattoman luonnon suojelule omistettuloi vastavuksii, luvendoloi, prezentacieloi, paginoinpiendöi, mielenvaihtopaginoi[14].
Aihiet
Joga vuottu Muailman koskemattoman luonnon päiviä omistetah tietyle aihiele.
2015: "On aigu ruveta vagavah ottamah vastah rikoksii koskemattoman luonnon kohtah"[15].
2016: "Koskemattoman luonnon tulii aigu on meijän käzis"[16], ala-aihienke "Sonien tulii aigu — on meijän käzis"[8].
2017: "Kuundele nuorien iänii"[17][18].
2018: "Suuret kažit: pedoelätit ollah varavonalazet"[19][20].
2019: "Meriekosistiemoin säilytändy: rahvahih da planiettah niškoi"[21][22].
2020: "Eloksen suojelu Mual"[23][24].
2021: "Mečät da elinkeinot: planietan turvuamine da säilyttämine"[25][26].
2022: "Elättilöin piälajiloin elävyttämine ekosistiemoin elävyttämizeh niškoi"[27][28].
2023: "Yhtehine ruado koskemattoman luonnon suojelemizekse"[29].
2024: "Rahvahii da planiettua yhtistäjen: digitoičenduinnovaciet koskemattoman luonnon suojelus"[30].
2025: "Koskemattoman luonnon finansiiruičendu: investiciet rahvahih da planiettah"[1].
Huomavukset
- ↑ 1 2 Всемирный день дикой природы | Организация Объединенных Наций, United Nations. Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ CoP16 Doc. 24 (Rev. 1). CITES. Arhiviiruittu 8. kylmykuudu 2023
- ↑ Конвенция о международной торговле видами дикой фауны и флоры, находящимися под угрозой исчезновения. www.un.org. Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ What is CITES? cites.org. Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ Всемирный день дикой природы, РИА Новости (3 kevätkuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ List of Contracting Parties. cites.org. Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ The CITES species. cites.org. Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ 1 2 3 4 Проведение Всемирного дня дикой природы. digitallibrary.un.org (27. heinykuudu 2016). Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ Всемирный день дикой природы | Основные сведения | Организация Объединенных Наций, United Nations. Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ Послание Генерального секретаря ООН Антониу Гутерриша по случаю Всемирного дня дикой природы. Организация Объединенных Наций : Управление ООН по наркотикам и преступности (3. kevätkuudu 2018). Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ Всемирный день дикой природы. ГБУ «Мосприрода» (2. kevätkuudu 2018). Kačondan päivymiäry: 27. tuhukuudu 2024.
- ↑ Квест «По следам амурского тигра» пройдет в Московском зоопарке 5 марта, РИАМО (4 kevätkuudu 2016). Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ Пресс-служба Минприроды России. Заповедники и национальные парки страны провели ко Всемирному дню дикой природы эколого-просветительские мероприятия. Минприроды России (3. kevätkuudu 2021). Kačondan päivymiäry: 27. tuhukuudu 2024.
- ↑ Движение Первых. Первые (3. kevätkuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ UNESCO World Heritage Centre. March 3rd is World Wildlife Day (англ.). whc.unesco.org (27. tuhukuudu 2015). Kačondan päivymiäry: 21. tuhukuudu 2025.
- ↑ Всемирный день дикой природы 2016: новое объявление социальной рекламы призывает общество серьезно подойти к вопроcам проблемы преступлений против дикой природы. Организация Объединенных Наций (25. tuhukuudu 2016). Kačondan päivymiäry: 27. tuhukuudu 2024.
- ↑ 3 марта — Всемирный День дикой природы. Общественное движение "Кольский экоцентр" (2. kevätkuudu 2017). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ Engaging and empowering the youth is the call of next year's UN World Wildlife Day. CITES (19. talvikuudu 2016). Arhiviiruittu 8. kylmykuudu 2023
- ↑ Людмила Белан-Черногор. Международный день дикой природы: в чьих руках будущее планеты? Ежедневный познавательный журнал «ШколаЖизни.ру» (3. kevätkuudu 2019). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ 100 days until UN World Wildlife Day 2018. CITES (24. kylmykuudu 2017). Arhiviiruittu 29. pakkaskuudu 2024
- ↑ Всемирный день дикой природы. Окский заповедник (3. kevätkuudu 2019). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ Focusing on marine species for the first time, the next World Wildlife Day is bound to make a splash. CITES (19. kylmykuudu 2018). Arhiviiruittu 13. kylmykuudu 2023
- ↑ Взять под крыло: о чем говорят во Всемирный день дикой природы. Известия (3. kevätkuudu 2020). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ "Sustaining all life on Earth" announced as theme of World Wildlife Day 2020. CITES (19. kylmykuudu 2019). Arhiviiruittu 12. kylmykuudu 2023
- ↑ Пресс-служба Минприроды России. Всемирный день дикой природы в 2021 году посвятили лесу. Министерство природы и экологии Российской Федерации (3. kevätkuudu 2021). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ "Forests and livelihoods: sustaining people and planet" announced as theme of World Wildlife Day 2021. CITES (23. kylmykuudu 2020). Arhiviiruittu 8. kylmykuudu 2023
- ↑ Валерия Шавельева. 3 марта — Всемирный день дикой природы. Экосфера (3. kevätkuudu 2022). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ Recovering key species for ecosystem restoration announced as theme of World Wildlife Day 2022. CITES (15. kylmykuudu 2021). Arhiviiruittu 15. pakkaskuudu 2024
- ↑ Во Всемирный день дикой природы в ООН призывают сохранить биоразнообразие планеты. Организация Объединенных Наций (2. kevätkuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.
- ↑ Всемирный день дикой природы 3 марта. Организация Объединенных Наций. Kačondan päivymiäry: 26. tuhukuudu 2024.