Dvorčan tervehyönhoidolu

bal’neolougine da griäzitervehyönhoidolu
Dvorčan tervehyönhoidolu
Mua	Ven'a
Lähimäine linnu	Kondupohju
Perustanduvuozi	1719
Период функционирования	ymbäri vuvven
Lähimäine lendoazemu	Petroskoin lendoazemu
Lähimäine azemu	Kondupohjan avtoazemu, Kondupohjan ruadudoroguazemu
Ližiä tieduo
Ilmasto	lauhkei mannerilmasto
Nähtävykset	Dvorčan muzei, rinnal Hirvahan tulimägi, Kivačun koski, Kivačun rauhoitettu aloveh
Adressi	Keskusuuličču, 5, Dvorču, Kondupohjan piiri, Karjalan tazavaldu
marcwater.com
Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Ven'an Federacien kul'tuuruperindön objektu, объект № 101610558910006

Dvorčan tervehyönhoidolu (ven. Марциальные воды) on enzimäine Ven'an tervehyönhoidolu, kudaman perusti Pedri I vuvvennu 1719 raudahizien minerualunouzemoin pohjal. Toimii bal’neolougine da griäzitervehyönhoidolu Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Dvorčan kyläs.

Muantiedo

On sijoitunnuhes 50 kilometrii piäs Petroskoispäi luodeheh päi avtodorogal Petroskoi — Hirvas.

Marciualuvezien da Huabjärven griäzilöin parandusominažuot

Ven’an tervehyönhoidolulajittilun mugah marciualuviet kuulutah raudu-, azouttu-, gidrokarbonuattu-sul’fattuvezih, vähäl mineralizoittuloih, viluloih (5°С), vähäl muigieloih (pH 6,5). Net ollah arvokkahat sit puoles, ku niilöis on ylen äijy aktiivistu (kaksiarvostu) raudua, kudamua on äijiä enämbi migu toizis Ven'an da ulgomualoin tervehyönhoidoloin nouzemois. Nelläs porotus loukos, kudamien syvys on seiččemes nellässähtostu metrii, ičessäh valuu eri mineralizaciedu olii vezi da sen erinomazennu ominažuonnu on se, ku raudua sit on eri miärin — 16—133 milligrammua yhtes litras (normu on ei vähembä 10 milligrammua yhtes litras). Paiči raudua, marciualunouzemoin vies on natriedu, magniedu, kal’ciedu, margancua. Nelläs loukos minerualuvien yhtehine debiettu on läs 330 000 litrua suutkis. Vezii nevvotah juvva vačan, maksan da počkien erähih taudiloih, ga enne kaikkie net ollah hyvät verenvähyös da ravvanvähyös.

Mikroilmastoh Huabjärven čupul vaikuttau parandusraudusul’fuattu-karbonuattunouzemoin lähäžys da sapropelizien mudasul’fiidugriäzit, kudamil on parandusominažuksii. Huabjärven griäzilöis on vägi suuri miäry serovodorodua da net ollah mineralizoitut, niilöi käytetäh liikunduelimien, perefiriihermoston da ginekolougizien taudiloin parandamizes. Arvosteluloin mugah Huabjärven varoi on 40 000 m³.

Tervehyönhoidolan histourii

Pedri I parandamine Jevroupan tervehyönhoidolois

Pedri I omien voimattomuksien pahenemizes (loppumatoi gepatiittu, urotaudi) liäkärilön nevvoloin mugah äijän kerdua vuozien 1700 allus kävyi Jevroupan parahih minerualuvezien tervehyönhoidoloih — Karlbadah, Bad-Pirmontah, Spah, Ahenah. Tutkittuloi minerualuvezien parandusnouzemii Ven'al ei olluh.

XVIII vuozisada

Talvel vuvvennu 1714 Kendjärven ruadusulatuszavodan pal’l’uruadai, kirjutettu muanruadai Viidanan kyläspäi Iivan R'abojev (Rebojev), kudamal oli syväintaudi, oli työtty Raudusuole tarkastamah ruadajien rauduruvan viendiä. Sie häi löydi kylmiämättömän nouzeman, konzu joi sen vetty, tunzi huomattavan paranduksen. Kumman parandamizes R’abojev saneli Kendjärven čugunanvalanduzavodan johtajale Cimmermanale, se sit Anuksen mägizavodan komendantale Villim Genninale. Gennin tiezi Pedri I:n käskys parandusvezien eččimizeh nähte ("Jevroupan da Francien manieroin mugah"), kirjutti sit johtokunnale — admirualale F’odor Apraksinale.

Vuvvennu 1717 piäzi ilmah Pedri I:n käsky "Minerualuvezien eččimizes Ven'al". Pedri I:n liäkäri Rober Erskin (Areskin) kiinostui "anukselazih vezih". Vuvvennu 1717 häi työndi tutkimah nouzemua omua abuniekkua Lavrentii Bl’umentrostua (jälles häi oli Piiterin tiedoakadiemien enzimäzenny prezidentannu), kudai luadi vien hiimiellizen anualizan da, kui kirjutti Villim Gennin, ylen äijäl kiitti sidä. Bl’umentrost huomai, ku tutkitus vies on äijy raudua, sen periä vezi sai marciualunimen (uskottih, ku voinan jumal Marsu akkiloiččou raudua).

Tutkimah, kui vezi vaikuttau ristikanzoih, työttih hirurgua Antonii Ravinel’ua (Revenel’), kudai sidä enne sluuži piälinnan sodagospitalis. Tuhukuul vuvvennu 1718 piästettih ilmah ven. «Подлинные дознания о действе марциальныя кончезерския воды разными человеки, изыскано херургием Ревелином, 1718 г. в месяце генваре», kudamas saneltih paranduksis niilöil, ket parandettihes anukselazil vezil. Tuhukuul vuvvennu 1718 Pedri huavai lähtie parandumah. Kezäkse vuvvennu 1718 ihan suol nouzeman luo oli rakendettu puuhine taloi (dvorču) parandumah tulijah Pedri I:h da imperatrican Jekaterina Aleksejevnah nähte. Vie nostettih kodi tsuarittaren Praskovja F’dorovnah carevnoinke nähte, kodi liäkärih Antonii Ravinel’ah nähte da liäkärin opastujan Vasilii Koz’minan taloi, keitändyperti da leibypastamon taloit, kuopat, mökit oficieroih da vardoiččijoih saldattoih nähte, koit tervehyönhoidolan ruadajih nähte. Tsuarin käskys ei suannuh kaivua raudurudua tervehyönhoidolan ymbäristöl, eiga sit ruavos voidih surmatagi.

Eländykohtu sai oman enzimäzen nimen — Dvorču.

Enzikerdua Pedri I tuli Dvorčah pakkaskuul vuvvennu 1719. Sen käyndän aigah häi kačoi Anuksen zavodoi. Genninan ruavon tulokset mielytettih tsuarii. Anuksen komendatale lahjoitettih tsuarin portriettu almuazoinke, sen hindu oli 600 rubl’ua". Tsuarin toizen käyndän aigah vuvvennu 1720 Ivan R’abojev työndi tsuarile čelobitnoi, kudamas pani merkile sen, ku juuri häi löydi nouzeman. Händy palkittih kolmel rubl’al da kunnivokirjazel, kudaman mugah händy da hänen jälgeläzii piästettih kaikis podatilois.

Tervehyönhoidolah einehien (luguh ottajen viinat da piivot) piätuojakse rodih Aleksandru-Svirskoi manasteri. Maksettih niilöis Dvorčan piäkancel’uarien da Admiralteistv-kolliegien varois.

Vuvvennu 1721 Pedri I:n projektan mugah tervehyönhoidolas nostettih Pyhän Pedrun kirikkö da erilline puuhine hoteli, kudamas oli 20 pertii tervehyönhoidolan pacijentoih nähte.

Elokuul vuvvennu 1724 tsuari käski nostua dvorčan tyveh hebomaniežu.

Pedri I kävyi tervehyönhoidolah nelli kerdua (1719 (pakkaskuu-tuhukuu), 1720 (kevätkuu), 1722 (tuhukuu-kevätkuu), 1724 (tuhukuu-kevätkuu) da oli sie enämbän 90 päiviä. Talviaigu vallittih sendäh, ku dorogu talvikärrylöis regitiedy myöte otti vähembän aigua (3 päiviä Piiterispäi).

Tervehyönhoidolah käydih: tsuaritar Jekaterina Aleksejevna, tsuaritar Praskovja Ioannovna, kniäzi Aleksandr Men’šikov, generualu-leitenantu Robert Brys, kniäzi Jurii Trubeckoi, gruaffu F’odor Apraksin, arhijepiskouppu Feodousii Janovskii, gercogin’a Anna Ioannovna.

Jälles Pedri I:n kuolendua tervehyöhoidolu hil’l’akkazin rubei huononemah. Lahottih da kuavuttih kai Pedrin aijan tervehyönhoidolan huonukset.

Vuozinnu 1752—1753 piettih marciualuvien parandusominažuksien tutkimukset Liečeteidokancel’uarien johtol. Imperuattorupihan piäaptiekkari Iogann Georg Model’, kudai luadi Piiterih tuovun marciualuvien hiimiellizen anualizan, andoi Imperuattorukabinietale kieldovastavuksen vien parandusominažuksis, sanoi, ku se on pädemätöi viendäh niškoi da kaimuau omii ominažuksii suutkien aigah.

XIX vuozisada

Elokuul vuvvennu 1819 nouzemalluo huavai tulla imperuattoru Aleksandru I, kudai oli käymäs Petroskois. Ga matkas kieldävyttih, ku pahas kunnos oldih dorogat da sillat.

Vuvvennu 1828 liečetiijon douhturi Aleksandr Nel’ubin, kudai tutki marciualuvezii, andoi kieldovastavuksen vien parandusominažuksis.

Vuvvennu 1833 nouzemu puhtastettih, sen piäle nostettih časounan nägöine šatru. Vuvvennu 1858 Aleksandru II:n tulendakse puolekse lahonnuh šatru riičittih da nouzeman piäl nostettih avvonaine paviljonu.

Vuvvennu 1840 piästettih ilmah nuoren etnogruafan Vasilii Daškovan kirjutus "Petroskoin ujezdan Anuksen gubernien marciualuviet".

Heinykuul vuvvennu 1891 nouzemale kävyi Anuksen gubernuattoru Mihail Ves’olkin yhtes Anuksen liečehallindon inspektoranke da kahten mägi-inženieranke.

Vuozinnu 1892—1894 toizen nouzeman piäl luajittih [[umbinaine paviljon

Vuozisuan XX allukse puolekse hyllätys tervehyönhoidolas oli vaiku kolme-nelli taloidu Pedrun kirikönke, kaččojan taloinke da kahten nouzemupaviljonanke.

XX vuozisada

Vuvvennu 1926 Leningruadan luonnotutkijoin yhtistyksen Borodinskoi luonnontiedostansii allekirjuttau sobimuksen Edvard Gyllingan halličuksenke avtonoumizes tazavallas vezistölöin tutkimizes. Stansien azetandukohtakse rodih Kendjärvi (mägizavodan virraston vahnat huonukset). Tutkimuksen piäkohtakse tutkijat vallitah Kendjärven järvijoukon, kudai liittyy Oniegujärven Petroskoin lahteh.

Vuvven 1926 dokumentois mainitah Dvorčan kyliä Petroskoin ujezdan Petroskoin voulostis. Vuvves 1927 jälles hallindo-alovehellistu uvvistustu, konzu voulostiloin da ujezdoin sijah luajittih 26 hallindopiirii, kylä kuului Petroskoin piirih.

Vuvvennu 1932 Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan tervehyönhoijon rahvahan komissuariatan kyzyndäs Geolougizen tutkumusinstituutan gidrolougine ozasto työndi vezilöin tutkimizen ruadoloih professoran N. N. Slavjanovan. Ga ku suas loppullizesti piättiä rakendamizen allus Gyllinganke sovittuu kehoitettih kuččuo nevvotteluloih nähte germuanielazen bal’neoklimatoulogu, Berlinan yliopiston professoru Adol’f Bikel’ (germ. Adolf Bickel). Vuvvennu 1933 ruvettih piättämäh Nevvostoliiton tervehyönhoidolan luajindas.

Vallasolijat kiännyttih sih kyzymykseh vaste vuvvennu 1940 jälles Talvivoinua.

Vuvves 1941 vuodessah 1944 Suuren Ižänmuallizen voinan aigah aloveh oli suomelazien vallan al.

22. kevätkuudu vuvvennu 1946 Petroskoin piirin Dvorčan kyläs Karjal-suomelazen socialistizen nevvostotazavallan Rahvahan Komissuaroin nevvosto omal käskyl andoi luvan perustua tervehyönhoidolan muzei. Vuvvennu 1948 opittih luadie zavodu marciualuvien valandas.

Heinykuul vuvvennu 1954 Karjal-suomelazen socialistizen nevvostotazavallan meččy- da bumuagutevolližuon ruadajien ammattiliiton komitiettu työnnytti eččimyksen tervehyönhoidolan rakendamizes, a vuvvennu 1955 Karjalan halličus kiändyi Nevvostoliiton Ministroin Nevvoston puoleh kehoituksenke algua rakendamine. Vuvvennu 1956 algavuttih kartoitus- da projekturuavot.

Vuvvennu 1958 algavui tervehyönhoidolan projektan todevutandu, sen luadijannu oli Leningruadan alovehelline tervehyönhoidoloin, sanatourieloin da huogavotaloloin hallindo. Porattih nelli loukkuo 7-14 metrii syvytty, kudamien yhtehine debiettu oli läs 330 000 litrua minerualuvetty suutkis.

Vuvvennu 1963 Dvorčan tervehyönhoidolan enzimäine oza ruadolois oli loppiettu.

Tuhukuul vuvvennu 1964 avattih Kogo Nevvostoliiton bal’neolougine sanatourii, kudai sai Pedrin aijan nimen Dvorčan tervehyönhoidolu (ven. «Марциальные воды») sanatourii luajittih Huabjärven nouzemoin da parandusgriäzilöin pohjal. Sanatouries parandettih veren taudilois, syömizensulatuselimien, luuloin da lihaksien, syväimen, urosugupuolien, hengityslelimien taudilois.

Vuvvennu 1965 endine Dvorčan kylä sai ven. Марциальные Воды-nimen. Sanatourii oli Leningruadan alovehellizen ammattiliittoloin tervehyönhoidoloin ohjuandunevvoston alazennu.

Vuvvennu 1980 sanatouries avattih reabilitaciiozasto niilöih voimattomih niškoi, kel oli vagavu syväininfarktu.

Vuvvennu 1990 avattih Liikunduelimien taudiloih voimatunnuzien niistielöin reabilitaciikeskus.

• 

  Открытый
  Paviljonu

• 

  Sanatourien taloi

• 

  Umbinaine paviljon minerualuvezinouzeman piäl

• 

  Mustomarku

Nygyaigu

Täl aigua Dvorčan tervehyönhoidolu on nygyaigaine laitos. Sen infrastruktuurah kuulutah kolme magavokorpussua 136 eri luaduu pertinke, liečetiedoyksikkö nygyaigazen laittehistonke, griäzikliiniekku, parandus- da reabilitaciikeskus, kosmetolougien keskus, katettu uinduallikko, fitobuaru, joudoaijan keskus, syöndyperti 250 hengele, ilmaine mašinoin azetuskohtu.

Vuvvennu 2020 kohendettih Šuiskaja — Hirvas -dorogu, kudai yhtistäy Dvorčan tervehyönhoidolan, luonnonmustomerkit Hirvahan kylän luo, kudamih kuuluu Hirvahan tulimägigi, Kivačun rauhoitetun alovehen.

Huomavukset

Kirjalližus

• Вишневский С. А. Санаторий "Марциальные воды". — Петрозаводск : Карельское книжное издательство, 1966. — 25 с.
• Вишневский С. А. Санаторий "Марциальные воды". — Петрозаводск : Карелия, 1972. — 30 с.
• Капуста Л. И. Марциальные Воды. Страницы истории первого русского курорта (ven.). — СПб.: Дмитрий Буланин, 2006. — 100 с. — 1 000 экз. — ISBN 5-86007-511-1.
• Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — Т. 2: К — П. — С. 195—196. — 464 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-5-8430-0125-4.
• Мегорский В. П. Олонецкие марциальные воды при Петре Великом // Вестник общества ревнителей истории. Вып. 2. Пг., 1915. С. 119—126.
• Самойлов Н. Петр Великий на Марциальных Водах. — СПб., 1852.
• Собисевич А. В., Широкова В. А. Курорт "Марциальные воды" как памятник истории науки // История науки: источники, памятники, наследие Вторые чтения по историографии и источниковедению истории науки и техники. 2016. С. 251—254.
• Чудинов И. К. Олонецкие марциальные воды // Олонецкие губернские ведомости. 1857. № 43-48, 1858 № 1, 2, 4, 5, 16, 17.
• Яковлев М., Аникин И. Л., Трохачёв С. Ю. Материалы к истории болезни Петра Великого // Военно-медицинский журнал. 1990. № 12.

Linkat

• Марциальные воды