Tatjanan päivy
| Tatjanan päivy | |
|---|---|
| Moskovan valdivonyliopiston opastujat Tatjanan päivänny | |
| Tiippu |
Mustopäivy Ven’al (vuvves 2005 algajen)[1], Hristossah uskoh liittyi[2] da rahvahallis-Hristossah uskoh liittyi[3] |
| Virrallizesti | Ven’an opastujien päivy[4] |
| Toizin | Opastujan päivy |
| Sežo | Muokkuakestäjän Tatianan da hänemke Riimas kärzinyöt (kiriköl.)[2] |
| Pietäh | Ven'a, Valgoven'a[5], Molduavii[6] |
| Päivymiäry | 12. (25.) pakkaskuudu[2][4] |
| Piendy | Tatjanoin nimpäivänke hyvittelendy, opastujieп heijän päivänke hyvittelendy |
| Liittyy | Pyhän Tatjanan kunnivoičendah da Moskovan valdivonyliopiston perustandah[7] |
Ven'an opastujien päivy (libo Tatjanan päivy, libo Opastujan päivy) on mustopäivy Ven'al[4], sežo pyhän mustopäivy pravosluavizes kalenduaras[2] da erilline päivy rahvahan kalenduaras[3]. 12. (23.) pakkaskuudu vuvvennu 1755, pyhän muokkuakestäjän Riiman Tatianan mustopäivänny, imperuattoru Jelizaveta Petrovna allekirjutti käskyn Moskovan valdivonyliopiston perustandas. Sit aijas Tatjanan päiviä ruvettih pidämäh yliopiston roindupäivänny, jälles kui Opastujien päiviägi[7].
Vuvves 2005 algajen 25. pakkaskuudu Ven'al virrallizesti pietäh Ven'an opastujien päiviä[1].
Ven'an opastujien päivän histourii
12. (23.) pakkaskuudu vuvvennu 1755, konzu piettih pyhän muokkuakestäjän Riiman Tatianan mustopäiviä[8][9], Ven'an imperuattoru Jelizaveta Petrovna hyväksyi Ivan Šuvalovan pakičuksen da allekirjutti käskyn Moskovan valdivonyliopiston avuandas, kudai rodih Ven’an valdukunnas enzimäzekse klassizekse yliopistokse[10][7][11]. On säilytty mustelmat:
Šuvalov nareko valličči tämän päivän imperuattorale projektan ezittelemizekse; Pyhän muokkuakestäjän Tatjanan päivänny nimpäivyniekannu oli hänen muamah: häi tahtoi tuvva hänele hyviä mieldy omal Ven'an yliopiston kuruattoran uvvel virral.[12]
Jälles vuvvennu 1791 yliopiston vahnan taloin bokkuhuonuksis luajittih pyhän muokkuakestäjän Tatjanan kodikirikkö[11], a iče pyhiä sanottih kaikkien Ven’an opastujien akkiloiččijakse[7][13].
Pruazniekku pandih alguh vuvvennu 1850[14]. Allus sih otettih ozua Moskovan valdivonyliopiston opastujat, sit sidä ruvettih pidämäh toizien opastuslaitoksien opastujat[15]. Vuozisuan XIX puolivälikse Moskovan yliopiston opastujien da professoroin pruazniekas Tatjanan päivy toziazies rodih Ven’an intelligencien päiväkse[16].
Jälles Ligakuun vallankumovustu Tatjanan päiväs musteltih harvah. Konzu vuvvennu 1995 Moskovan yliopiston tyves avattih muokkuakestäjän Tatianan kirikkö, sidä uvvessah ruvettih pidämäh[9]. Vuvves 2005 pakkaskuun 25. päivänny Ven’al pietäh Ven’an opastujien päiviä[1].
Pruazniekan simvoližuttu opastujien pruazniekannu merkitäh sil, ku yhteh aigah senke 25. pakkaskuudu on 21. opastusnedälin jälgimäine päivy[17], enzimäzen opastuskavven tutkindoloin perindölline loppu, kudaman jälles algavuu opastujien talviloma[7].
Päivymiärän ebävastineh
Ven'an opastujien päiviä pietäh 25. pakkaskuudu Moskovan yliopiston avuandan käskyn kunnivokse[18][19]. Toziazies yliopisto perustettih 12. (23.) pakkaskuudu vuvvennu 1755. 25. pakkaskuudu on hairahtukselline päivymiäry da ei vastua tiedomuailmas hyväksyttyy hronolougiedu[20][21].
Pravosluavies
Muokkuakestäjiä Riiman Tatianua kunnivoijah kaikis Hristossah uskoh kuulujis konfessielois (hos katolicizmas sidä vähäl tundietah)[22]. Pravosluavizis kirikkölöis muokkuakestäjän Tatianan päivänny pietäh huondeksel sluužbii Jumalanjiävindän kunnivokse[23], erähis kirikkölöis pietäh molleebenoigi pyhän nimeh[24], kerävytäh ristukulguloih[25].
Sinäpiän sežo pannah tuohuksii, ku opastundu menis hyvin, molitahes, konzu on jygei opastuo[26][27].
Rahvahan kalenduaras
Muut nimet
ven. Татьянин день, Татьяна Крещенская[26], Татьяна[28], Таньки крещенские[29]
Perindöt
Pruazniekah histourieh liitytäh ei vaiku opastuksen da uskondon aihiet, ga rahvahan kul’tuurugi[30]. Päivännouzun slavjuanoil Tatjanan päivy[26] oli svuad’boin aigu[30]. Pakkastu myöte kačottih, mittuine rodieu siä keviäl da kezäl[31]. Ku sinäpiän tuučannou, sit kezä rodieu vihmaksine, ku päiviä pastanou, kevät rodieu aigaine[30].
Vuozisuan XX allus naizet sinäpiän luajittih langukeräzii kiindiembikse da suurembikse, ku kapustukerät roittas kovat da suuret[32]. Muanruadajat uskottih, ku tyttöine, kudai rodivui sinäpiän, rodieu hyväkse emändäkse: «Tatjana leibiä pastau dai hurstiloi jovel pualikoiččou, dai kruugua vedäy»[27].
Sananpiät da ennustukset
- Konzu päiväine laskihes, älä alla leibiä syvvä, eiga oman tulien päivän syöt[33];
- Aigaine päiväine — aigazet linnut[34];
- Ku Tatjanan päivänny päiväine ozuttahes aijoi, sit linnutgi tullah aijoi[35];
- Tatjana leibiä pastau dai hurstiloi jovel pualikoiččou, dai kruugua vedäy[27];
- Meijän Tatjana on viesgi humalas[36];
- Ku Tatjanan päivänny on pakkaine da päivy on kajožu — rodieu hyvä uudine; ku lämmin da tuhunnou — hyviä uudistu ei pie vuottua[37].
Siviilipiendy
Ven’an valdukunnas Tatjanan päiviä piettih hälynke da vesseläh. Allus pruazniekkua piettih vaiku Moskovas, ga sih otti ozua enin linnu. Pruazniekku algavui sluužbas yliopiston kirikös, sit arvostettuloin gostienke yhtes piettih virrallizii pidoloi yliopiston talois[13][38]. Joga vuottu omah kuolendah suate suuri kniäzi Sergei Aleksandrovič akan Jelizaveta F’oudorovnanke kävyi sih pruazniekkah. Uskottih, ku keltah opastujis puuttunou suaja kukkazen suurele kn’agin’ale lahjoitetus bukietas, sit se ristikanzu hyvin piäzöy tutkindolois läbi[15].
Sit vesseliä rahvahan pruazniekkua hälynke piettih linnas. Opastujien illaččuh niškoi francielaine Olivje, endine Ermituažan ižändy, andoi kai restoruanan zualan, kus opastujat da professorat piettih pruazniekkua. Jälles yheksiä čuassuu ehtäl opastujat siirryttih Jar- da Strel’na-restoruanoih lähembä Tverskoidu zastuavua. Sie juomizis tarittavinnu oldih vaiku valgeiviinu da piivo, niilöi valettih puččiloispäi[38].
Kaččomattah sih, ku sinäpiän juodih äijän humaljuomizii, tsuarin žandarmat humalas olijan opastujan vastattuu ei koskiettu händy, tarittih omua abuu[39][13].
Moskovan yliopiston oigevustiijon tiedokunnan loppenuot advokuatat joga vuottu piettih Tatjanan päiviä Praga-restoruanas[40][41].
Jälles vuvven 1905 vallankumovustu opastujat heitettih Ermituažah käyndän da loppiettih sie hälykkähät pruazniekan piendät[9]. Vuvvennu 1910 Tatjanan päivy piettih hillembäh. Enzimäzen Muailman voinan aijakse histouriellizet hälykkähät piendät enimyölleh loppiettihes[15]. Yliopiston loppenuh A. P. Čehov omas šuutkakkahas feljetonas nenga kirjutti sih päiväh nähte:
Sinävuon juodih kai, paiči Moskovanjogie, dai sen periä, ku se oli kylmänyh... Pianinot da rojalit kolistih, orkestrat soitettih heittelemättäh. Oli sissäh vessel, što yksi opastui tundoloin kyllyös kylbi kezoidu rezervuaras, kus uijellah sterl’adit[42].
V. A. Gil’arovskii kirjutti:
Nikonzu Moskovan uuličoil ei olluh mostu hälyy, kui sinäpiän. Sinäpiän policii, ku sille ylähänpäi oli käskietty, ei ottanuh kiini opastujii. Špikoile sežo käskiettih mennä opastujis siiriči[43].
Vuozinnu 1910 Moskovan linnan duumu kehoitti pidiä Tatjanan päiviä humaljuomizittah, iloituslaitoksien sijah taričči humaljuomizienvastazen muzein, kudai oli Nikitskoil vorotoil[38].
On säilynyh Tatjanan päivän piendän kuvailemine vuvvennu 1918, konzu oli salvas yliopiston kirikkö. Opastujil oldih illačut konsertoin da tansiloinke syöndykohtas Bronnoil uuličal. Professorat kerävyttih Yliopiston hallindon Pyöryžäh zualah pitkän čuajustolan tuakse, a sit rektoru lähti opastujien luo, kudamat vuotettih händy. Opastujien illačus oldih rahvahan komissuarat N. A. Semaško da A. V. Lunačarskoi, runoilii K. D. Bal’mont[42].
Nygyaigazet opastujat pietäh tädä päiviä nygöigi, suajah hyvittelylöi rektorois, yliopiston prefessorois da opastajis, mediapersounis, muan da alovehien poliittizes johtokunnas. Sinäpiän pietäh opastuslaitoksien loppenuzien vastavuksii uuzien opastujienke, juatah palkindoloi hyvis suavutuksis opastundas, pietäh hyvyönluajindupidoloi[14].
Opastujien primietät da uskot yliluonnollizeh
Opastujien keskes on olemas moizii uskoloi yliluonnollizeh:
- Ku piirdänet tutkindokniigazen jälgimäzele sivule pienen kodizen truvanke, kudamaspäi lähtöy savvu, sit opastus rodieu lykykäs. Midä pitkembi on savvu, sidä parembi on[44].
- Tutkindolois läbi hyväkse piäzemizekse pidäy lähtie galdarile avvonazen tutkindokniigazenke, kolme kerdua kirguo ven. «Халява, приди!» da salvata tutkindokniigaine[44].
- Vesseläh pietty Opastujan päivy toivottau lykkyy tutkindolois; enne tutkinduo ei sua koskie opastuskniigoi da kospektoi, ku lykky ei jättäs[45].
Kriitikku
Pravosluavizet papit äijän kerdua merkittih, ku Ven’an opastujien päivän piendän siviiliperindöt ollah vasturiijas Hristossah uskoh liittyjien Tatjanan päivän arvoloinke (se on Pyhän muokkuakestäjän Tatjanan päivy), moitittih opastujien pahua ičenviendiä, humaljuomizien liigua juondua, erilazien taboin da primiettöin noudamistu. Papiston mugah pidäy mustua Tatianan vaivastu kuolendua, kudai ei anna pohjua pruazniekan hälykkähile piendöile[46].
Enne vallankumovustu opastujat piettih pruazniekkua Tatjanan mustokse. Ga se ei olluh kogo rahvahan malittu opastujien akkiloiččijale. Se oli tavalline da luvalline yksipäiväine opastujan nuorižon hälypäivy. Žandarmat ei kiinitetty huomavuo humalikos olijoih opastujih, a net pajatettih „Эх, Татьяна, ох, Татьяна/ Все пьяны, очень пьяны“.Protojijerei Andrei Tkačov[47]
Ku piettö tädä päiviä da liitättö täh piendäh pyhän Tatianan mustandan, älgiä sit kunnivoikkua händy tolkuttomal da pahaluaduzel ilonpiendäl, piivol da hälylöil, tansiloil pakundah suate da huoruičendal... a kunnivoikkua muokkuakestäjän ellendäjäl da peräkkäzel jäljittelyl, sil, kui häi vastusti riähkähizii neroloi, perindölöi da "pahuos olijan" uruan muailman siändölöi.Protojijerei Dimitrii Šiškin[46]
Huomavukset
- ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 25.01.2005 г. № 76. Президент России (25. pakkaskuudu 2005). Kačondan päivymiäry: 23. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 3 4 Православный календарь. Православие.Ru. Kačondan päivymiäry: 23. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 Церковно-народный месяцеслов, 1877.
- ↑ 1 2 3 Федеральный закон от 13.03.1995 N 32-ФЗ (ред. от 28.09.2023) "О днях воинской славы и памятных датах России". Статья 1.1. Памятные даты России. КонсультантПлюс. Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Кира Иванова. Что можно и нельзя делать в Татьянин день 25 января, который называют Бабий кут. Комсомольская правда (25. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ «Татьянин день» - праздник, который объединяет. Представительство Россотрудничества в Республике Молдова (25. pakkaskuudu 2014). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 3 4 5 25 января. РИА Новости (25. pakkaskuudu 2007). Kačondan päivymiäry: 23. pakkaskuudu 2024.
- ↑ [Русская православная церковь празднует память мученицы Татианы Римской 12 января по юлианскому календарю. Разница между юлианским и григорианским календарями в XVIII веке составляла 11 дней. В XX—XXI веках эта разница составляет 13 дней]
- ↑ 1 2 3 Олеся Роженцова. Татьянин день: дата, история и традиции праздника. Почему в этот день поздравляют студентов. РБК (19. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Чесноков В. И., 2002: «Университетская идея впервые реализовалась в России в 1725 году в лице учреждённого в Петербурге Академического университета. Но первый образец классической для России университетской формы явил основанный в 1755 году Московский университет.».
- ↑ 1 2 Ю. Рубан. Татьянин день. Азбука веры (24. pakkaskuudu 1998). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Императорский Московский университет, 2010, с. 709—710.
- ↑ 1 2 3 25 января -Татьянин день -День российского студенчества. Администрация Санкт-Петербурга (25. pakkaskuudu 2013). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 День студента 2024 — история и традиции главного молодежного праздника. Известия (24. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 3 Руга В., Кокорев А., 2005, с. 17.
- ↑ Александров и др., 1999, с. 581–582.
- ↑ [Для учебного года, начинающегося с 1 сентября.]
- ↑ Законопроект № 145246-4 «О внесении изменений в статью 1 Федерального закона “О днях воинской славы (победных днях) России”» Пояснительная записка (рус.). Государственная дума (28. tuhukuudu 2005). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024. Arhiviiruittu 5. ligakuudu 2019
- ↑ Федеральный закон от 13 марта 1995 г. № 32-ФЗ «О днях воинской славы и памятных датах России» (рус.). Президент России. Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024. Arhiviiruittu 26. kylmykuudu 2021
- ↑ Пчелов Е. В., 2001, с. 222—230: «…в этом документе юлианские даты не переведены на григорианский календарь, а лишь соотнесены, сопоставлены с ним» … «…текст закона о памятных военных днях России ошибочен и противоречит и юридическому состоянию современной России, и всем тем историческим данным, которые приведены выше».
- ↑ Законопроект № 153661-3 «О внесении изменений в статью 1 Федерального закона “О днях воинской славы (победных днях) России” Пояснительная записка. Государственная дума (20. kylmykuudu 2001). — «…Такой подход является методологически неверным, противоречащим общепринятым правилам дифференцированного для каждого периода времени пересчёта дат с юлианского на действующий в настоящее время григорианский календарь…», «…В целях приведения датировки дней воинской славы России в соответствие с общепринятой в научном мире хронологией предлагается внести соответствующие изменения…» Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 25 января – день памяти святой мученицы Татьяны. Вятская и Слободская Епархия (24. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Богослужебные указания за 25 января 2024 года. Русская православная церковь. Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ В Татьянин день отслужили молебен в ЮГУ. Югра православная (31. pakkaskuudu 2014). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Крестный ход в Татьянин день. Алтайский государственный технический университет им. И.И. Ползунова (19. pakkaskuudu 2009). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 3 Усачёва, 1999, с. 457.
- ↑ 1 2 3 Котович, Крук, 2010, с. 70.
- ↑ Ермолов, 1901, с. 40.
- ↑ Терентьева, 2012, с. 13.
- ↑ 1 2 3 О. А. Ботякова. «Татьянин день». Российский этнографический музей. Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Валенцова и др., 2012, с. 634.
- ↑ Котович, Крук, 2010, с. 71.
- ↑ Рожнова, 1992, с. 22.
- ↑ Некрылова, 2007, с. 69.
- ↑ Коринфский, 1901, с. 115.
- ↑ Пушкарёв, 1994, с. 157.
- ↑ Громыко, 1975, с. 154.
- ↑ 1 2 3 Дмитрий Буткевич. «Празднование Дня студента в Российской империи было крайне шумным». Коммерсантъ (25. pakkaskuudu 2021). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 25 января — День российского студенчества Arhiivukoupii 27 talvikuudu 2013 Wayback Machine // Sandoor.ru
- ↑ Иван Жуковский. «Татьяна» всех равняет. Moscow Daily News (25. pakkaskuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 24. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Руга В., Кокорев А., 2005.
- ↑ 1 2 Императорский Московский университет, 2010, с. 710.
- ↑ Гиляровский В.А.: Студенты. Фрагмент 2. Летопись Московского университета. Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 Анастасия Москвитина. Сегодня Татьянин день: народные приметы и традиции в День студента. Якутия Daily (25. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Лиза Офман. Приметы на Татьянин день или День студента 2023: что нельзя делать. Sputnik (24. pakkaskuudu 2023). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ 1 2 Протоиерей Димитрий Шишкин. Татьянин день. Крымская митрополия (24. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
- ↑ Протоиерей Андрей Ткачёв. Упаси нас Бог праздновать в невежестве. КОНТ (23. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 25. pakkaskuudu 2024.
Kirjalližus
- Императорский Московский университет: 1755—1917: энциклопедический словарь / А. Ю. Андреев, Д. А. Цыганков. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 709—710. — 894 с. — 2 000 экз. — ISBN 978-5-8243-1429-8.
- Капуста / Усачёва В. В. // Славянские древности: Этнолингвистический словарь : в 5 т. / под общ. ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. — М. : Межд. отношения, 1999. — Т. 2: Д (Давать) — К (Крошки). — С. 457–461. — ISBN 5-7133-0982-7.
- Русские / Отв. ред. В. А. Александров, И. В. Власова, Н. С. Полищук. — М.: Наука, 1999. — 725 с. — ISBN 5-88590-309-3.
- Церковно-народный месяцеслов на Руси / [Соч.] И.П. Калинского. — Санкт-Петербург: тип. В. Киршбаума (б. Майкова), 1877. — 216 с.
- Январь / Валенцова М. М., Плотникова А. А., Ясинская М. В. // Славянские древности: Этнолингвистический словарь : в 5 т. / под общ. ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. — М. : Межд. отношения, 2012. — Т. 5: С (Сказка) — Я (Ящерица). — С. 632–636. — ISBN 978-5-7133-1380-7.
- Громыко М. М. Трудовые традиции русских крестьян Сибири: (XVIII — первая половина XIX в.). — Новосибирск: Наука, 1975. — 349 с.
- Ермолов А. С. Народная сельскохозяйственная мудрость в пословицах, поговорках и приметах. — СПб.: Типография А.С.Суворина, 1901. — Т. 1. Всенародный месяцеслов. — 691 с.
- Золотые правила народной культуры / О. В. Котович, И. И. Крук. — Мн.: Адукацыя i выхаванне, 2010. — 592 с. — 3 000 экз. — ISBN 978-985-471-335-9.
- Когинов Ю. Иван Шувалов: Татьянин день. — М.: АСТ, 1998. — ISBN 5-7632-0805-6.
- Некрылова А. Ф. Русский традиционный календарь: на каждый день и для каждого дома. — СПб.: Азбука-классика, 2007. — 765 с. — ISBN 5352021408.
- Духовный мир русского крестьянина по пословицам XVII—XVIII веков. — М.: Наука, 1994. — 192 с. — ISBN 5-02-009755-1.
- Пчелов Е. В. Когда праздновать годовщину Бородинской битвы? (Решение простой хронологической задачи) // Отечественная война 1812 года: Источники. Памятники. Проблемы. Материалы IX Всероссийской научной конференции. Бородино. 4—6 сентября 2000 г. — М.: Калита, 2001. — С. 222—230.
- Рожнова П. К. Радоница. Русский народный календарь: обряды, обычаи, травы, заговорные слова. — М.: Дружба народов, 1992. — 174 с. — ISBN 5-285-00135-8.
- Руга В., Кокорев А. Москва повседневная. — М.: Олма-Пресс, 2005. — 282 с. — ISBN 5-224-05095-2.
- Терентьева Е. Ю. Народные названия церковных праздников в русской и болгарской православной традиции // Автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата филологических наук. МГУ. — М.: МГУ, 2012.
- Чесноков В. И. Некоторые актуальные вопросы истории дореволюционных российских университетов // Российские университеты в XVIII—XX веках : сборник научных статей. — Воронеж: Издательство Воронежского государственного университета, 2002. — Вып. 6. — С. 141—146. — ISBN 5-7455-1236-9.