Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei

On otettu Рувики-späi
Gerb-icon.png

Ven'an Federacien kul'tuuruministerstvu

Arrow-Right.png
Gerb-big.png
Ven'an Federacien kul'tuuruministerstvu
Sordavalan piirikunnan kul'tuuran b'udžiettulaitos «Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei»
Дом Винтера.jpg
Perustandan päivymiäry 1992
Olopaikku
Adressi 186790, Ven'an Federacii, Karjalan tazavaldu, Sordaval, Luadogan laivaston randupiha, № 5
Johtai Černov Aleksandr Jurjevič
Verkosivusto sortavala-museum.ru

Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei (ven. Региональный музей Северного Приладожья, lyhend. ven. МБУК СМО "РМСП) on Sordavalan piirikunnan kul'tuuran b'udžiettulaitos. On Karjalan tazavallas, Sordavalan linnas, Luadogan laivaston randupihal, kois № 5[1].

Muzei on perustettu vuvvennu 1992[2].

Muzein histourii

1. ligakuudu vuvvennu 1992 Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan  (ven.) ku’tuuruministran käskys № 167 28. syvyskuudu vuvvennu 1992 perustettih Tazavallan Luadogan pohjasrannikon muzei. Muzein enzimäzenny johtajannu vuodessah 1998 oli L’udmila Mihailovna Popova. Muzein varaston keräilemy suitui da kazvoi Valamoin muzei-zapovedniekas annettuloin ozutteluezinehien vuoh. Kaikkiedah muzei sai läs 2000 nygyaigastu mualuamistaiduo da gruafiekkua, numizmuatiekkua, argielostu da eloksentabua koskijua ezinehty, täs joukosgi ollah materjualat kirju- da dokumetufondis[2].

Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei on sijoitunnuh Luadogan järven Läppäjärven lahten rannal Sordavalan kunnan bol’ničan piäliäkärin, hirurgan da yhteiskunnallizen ruadajan Gustav Johannes Vinteran (1868—1924) kois. Taloin huonus nostettih viborgalazien arhitektoroin Allan Šul’manan  (ven.) da Emil’ Gustavssonan projektan mugah vuvvennu 1900. Se on ainavo Karjalan puuarhitektuuran mustomerki, kuduan nosti kerras kaksi arhitektorua da kudamien projektoin mugah nostettih kodii Viborgas da Piiteris. Muzein kodi on nostettu suomelazen romantizman stiilii myö, tänäpäi se kuuluu tazavallan vardoittavien arhitektuuran mustomerkilöin luvetteluh[3]. Talois on säilynyh histourielline ulgonägö da oččupuolet[4].

Vuozinnu 1920—1930 talois ruadoi Kauppuškola, vuozinnu 1944—1952 sie oli Vastesuaduloin lapsien kodi, vuozinnu 1950 — Pionieroin taloi, vuvves 1960 vuodessah 1988 — lapsien päivykodi, vuozinnu 1988—1991 — nuorien tehniekkoin stansii[5].

Muzeidu on uvvistettu moneh kerdah. Muzei rubei kuulumah piirikundah Karjalan tazavallan halličuksen piälikön miärävös № 755 26. talvikuudu vuvvennu 1997, Karjalan tazavallan kul’tuuruministerstvan käskys 14. pakkaskuudu vuvvennu 1998 da paikallizen ičehaldivon piälikön piätökses № 432 17. kezäkuudu vuvvennu 1998. Laitos sai piirikunnan kul'tuuran b'udžiettulaitos "Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei" -nimen[2].

Vuvvennu 1999 paikallizen ičehaldivon piätökses № 655 24. syvyskuudu vuvvennu 1998 muzei muutettih piirikunnan laitoksekse "Alovehelline muzei- da turistukeskus". Myöhembi paikallizen ičehaldivon piälikön piätökses № 709 6. kylmykuudu vuvvennu 2001 keskus sai piirikunnan kul’tuurulaitos "Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei" -nimen[2].

Sordavalan piirikunnan haldivon piätökses № 45 17. pakkaskuudu vuvvennu 2006 muzei sai uvven "Sordavalan piirikunnan Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei" -nimen. Jällel, Sordavalan piirin haldivon käskyn № 12 mugah 1. tuhukuudu vuvvennu 2008, muzei sai kuulužan sordavalalazen kodialovehtutkijan da kul’tuurualan ruadajan T. A. Hakkarazen nimen[2].

Pakkaskuun 17. päiväs vuvvennu 2011 Sordavalan piirikunnan haldivon ehoitukses järjestetäh piirikunnan valdivon omistukseh kuului kul’tuurulaitos "Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei". Sit Sordavalan piirikunnan haldivon piätökses № 812 18. ligakuudu vuvvennu 2018 vaihtettih piirikunnan valdivon omistukseh kuulujan kul’tuurulaitoksen oigevustila da 1. päiväs pakkaskuudu vuvvenu 2019 laitostu sanotah piirikunnan kul’tuurulaitoksekse "Luadogan pohjasrannikon alovehelline muzei"[2].

Muzein varastot ollah keräilemät paikallizes histoures, varastolois ruokos ollah Luadogan pohjasrannikon histouries sanelijat, enimyölleh XIX — ХХ vuozisualoin ezinehet. XVI—XVIII vuozisualoin mustomerkiigi on muzeis tallel, ga mostu ei ole äijiä, se da toine. Sidä paiči, ozutteluezinehien keskes on nygyaigazen mualuamistaijon da gruafiekan, numizmuatiekan, kirju- da dokumetufondien, argieloksen da eloksentavan ezinehty sego geolougien mallii da muudugi[6]. Kävyjiä vuvves keskimiärin on enämbi 14 tuhattu hengie[6]. Muzein tiloin pinduala yhtes ozutteluzualoinke on 194,5 nellikkömetrii, varastoloin — 61 nellikkömetrii, puuston — 0,18 gekuarua[6].

Muzein perustajannu on Sordavalan piirikunnan haldivo[1].

Johtau muzeidu Černov Aleksandr Jurjevič[1].

Muzein ozuttelut

Muzein piäozuttelu Sordavala: tielöin, rajoin da kul’tuuroin tiešuaroil (ven. "Сортавала: на перекрёстке дорог, границ и культур") sanelou Karjalan kannaksen, Luadogan pohjasrannikon da Sordavalan linnan histouries. Sen piäaihe on raja. Ozuttelu on ezitetty mones ozas:

  • alovehen elämäh panendan histourii, korela-heimon argielos da hommat, viero da kul’tuuru;
  • Ruočin aigu Karjalan histouries da Sordavalan roindu;
  • Serdobol’ da Suomen suuri kniäzikundu;
  • XX vuozisada — rahvahien suuri muuttoliikeh, rajoin liikuttamine, Sordaval[3].

Muzeis ezil on moni ozutteluu, net juattih eri zualoi myö:

  • Enzimäzes zualas ruadau ozuttelu, kudai sanelou Sordavalan piirin matkailun histouries da Sordavalan linnas;
  • Toizes zualas ruadau ozuttelu nimel "Luadogan pohjasrannikon minerualu-uardehet", sie suau suaja tieduo minerualois da kivilöis sego alovehen kaivostoimindas da tevolližuon kehityksen histouries. Ozuttelus ezil on harvinaine kivi — sortavalittu (ven. сортавалит), kudamale annettih nimi Sordavalan linnan kunnivokse, Serdobol’an graniittu, kudamas ollah luajittu Ermituažan kuulužat atlantat, Ruskealan mruamoru, kudamal on piälystetty Isaakien kirikkö Piiteris;
  • Kolmandes zualas ruadau ozuttelu, kudai on omistettu Sordavalan linnan histouriele, sen ammuzis aijois vuodessah 1944 ("Luadogan valgei linnu");
  • Nelläs zualu on siirdyjih ozutteluloih niškoi. Zualas ruadau Ven'an valdivon 1150-vuozipäiväle omistettu ozuttelu — "Ven'an merkitunnukset"
  • Viijendes zualas ruadau karjalazien eloksele da ruadoloile (neroloile, hommile) omistettu entogruafielline Suuren järven rannal -ozuttelu[5].

Muzein keräilemät

Luadogan pohjasrannikon alovehellizen muzein keräilemäh, pakkaskuun 1. päivän vuvven 2017 tiedoloin mugah, kuuluu enämbi 15 000 ezinehty, täs luvusgi 8000 ezinehty muzein perusvarastospäi[7].

Muzeis kačottavakse pandih minerualoin keräilemy sego Luadogan pohjasrannikon eläjien ennevahnallistu kodiveššii da entnogruafiellistu ezinehty. Varastot suuretah kävyjien da muzein ruadajien lahjoin vuoh sego ostandal[3].

Muzein varastot ollan keräilemät paikallizes histouries, varastoloin ruokos ollah Luadogan pohjasrannikon histouries sanelijat, enimyölleh XIX — ХХ vuozisualoin ezinehet. XVI—XVIII vuozisualoin mustomerkii on muzeis tallel, ga mostu ei ole äijiä. ХХ vuozisuan toizen puoliškon aloveheh histouriellizien veššilöin keriändyruado jatkuu. Muzein ezinehii pietäh varastolois. Joga vuottu tuhandessah ezinehty pannah ezile muzein ozutteluloih[7].

Sordavalan linnan histouriele, sen ammuzis aijois vuodessah 1944 ("Luadogan valgei linnu") -ozuttelus ezil ollah ainavoluaduzet histouriellizet ozutteluezinehet — vuvven 1635 kirikkökello, X—XII vuozisualoin alguperäzet muinažuontiijollizet vešit, ainavo Karjalas ennevahnalline naizien ruuttu, kudai on ommeltu muinažuontiijollizien tutkimuksien mugah da äijät toizet ezinehet[5].

Muzein toimindu

Muzeis pietäh kodialovehopastusprogrammoi karjalazien ennevahnallizes elokses (ven. "Жизнь древних карел"), alovehes, kudual elämmö ven. "Край, в котором ты живёшь" da rahvahien pruazniekkukalenduaras ven. "Праздники народного календаря", sego pietäh luvendoloi Luadogan pohjasrannikon histouries, vahnembih kluassoih niškoi on Karjalan kul’tuuru -abonementu[6].

Muzeis pietäh ven. "Кирпичное наследие Выборга и Карелии", ven. "Печка парит, печка жарит, печка душу бережёт!", ven. "Сортавальские ценности", ven. "Мастер и его дело", ven. "Лучший товар — пузатый самовар", ven. "Лучший товар — пузатый самовар" -nimizii ozutteluloi. Sego järjestetäh temuattizii luvendosarjoi da erillizii luvendoloi Sordavalan piirin histouries: paikannimilöis ven. "Древние тайны земли Сортавальской", ven. "Топонимика Северо-Западного Приладожья", karjalazien elinhommis, nerolois, tavois da uskondos ven. "Промыслы и ремесла карел, Обряды и верования карел", ennevahnallizis sovis ven. "Древнекарельский костюм", Sordavalan histouriellizes muantiijos ven. "От Сортавальского погоста до муниципального образования. (Историческая география)", Sordavalas da Valamoin starinois da tozitapahtumis ven. "Сортавала — город исторический, Легенды и быль Валаама", Sordavalan da Karjalan valdivonmerkilöis ven. "Герб Сортавала и Карелии", Sordavalan arhitektuuras ven. "Архитекторы и архитектура Сортавала", tevolližuslaitoksis, kivilöis da Piiterin arhitektuuras ven. "История Промышленных предприятий, Приладожский камень в архитектуре Санкт-Петербурга", Petroskois, Valamois, Moskovas (XVIII—XX vuozisualoin loppupuolel)", Luadogan pohjasrannikon kaivostoimindan kehityksen histouries ven. "История горнопромышленного освоения Северного Приладожья (XVII—XX вв.)" da toizis aihielois[8].

Muzein padagougiekan sego muzein kul’tuuran da kodialovehopin opastusprogrammoin luadimizeh muzei ottavui vuvves 1993. Sit aijas eri-igähizih lapsih da täyzi-igäzih niškoi muzeis on mostu programmua: "Muzei lapsile", "Tiijä da suvaiče omua čuppuu", "Aloveh, kudamal sinä elät", "Luadogan pohjasrannikon histourii", "Kodimua", "Karjalan kul’tuuru", "Kiven muailmu", "Voinan kajahtus", "Kolmen lagevon peittožus", "Кarjal-suomelaine Kalevala-eepossu", "Muzeikinan tarinat"[9].

Muzei järjestäy tutkimusmatkoi, pidäy seminuaroi, painatuttau kirjoi da kirjazii, varustau ozutteluloi. Muzei yhtyy Muaman da perehen päivien varustamizeh da pidoloih, pidäy tiijollizii da kodialovehellizii konferensieloi "Luadogan pohjasrannikon geolougiene da kaivostoimindan perindö ", "Geolougan päivy" da tostu[5].

Voitot da palkindot

  • III tazavallan Vuvven muzei −2004 -kilvan voittai Vuvven painos -nominacies[10];
  • IV tazavallan Vuvven muzei −2005 -kilvan voittai Vuvven painos da Vuvven turistumatku -nominacielois;
  • V tazavallan Vuvven muzei −2006 -kilvan voittai Vuvven Tapahtumu -nominacies;
  • VII tazavallan Vuvven muzei −2008 -kilvan voittai Vuvven Tapahtumu -nominacies[11];
  • VIII tazavallan kul’tuurualan Vuvven projektu — 2009 -kilvan voittai;
  • XI tazavallan Vuvven muzei −2012 -kilvan voittai Vuvven muzei, Tapahtumu da Ozuttelu -nominacielois;
  • XII tazavallan Vuvven muzei −2013 -kilvan voittai Tutkimus da Ozuttelu -nominacielois;
  • Vladimir Potaninan fondan Muzei ilmai rajoloi -hyvyönluajinduprogramman ven. "Индустриальный эксперимент" -kilvan voittai ven. "Индустриальный апгрейд" -nominacies, vuozi 2022;
  • Kanzallizen Kul’tuuru-projektan hantizis pietyn muzeiloin tehniellizien laittehien kilvan voittai, vuozi 2024[12].

Huomavukset

  1. 1 2 3 МБУК «Региональный музей Северного Приладожья». Госкаталог.РФ ©. Kačondan päivymiäry: 17. tuhukuudu 2025.
  2. 1 2 3 4 5 6 О нас (рус.). Музей Северного Приладожья Сортавала Карелия ©. Kačondan päivymiäry: 17. tuhukuudu 2025.
  3. 1 2 3 Региональный музей Северного Приладожья (рус.). © Национальный музей Республики Карелия. Kačondan päivymiäry: 17. tuhukuudu 2025.
  4. О музее Северного Приладожья (рус.). © Муниципальное казенное учреждение культуры «Региональный музей Северного Приладожья. Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.
  5. 1 2 3 4 Региональный музей Северного Приладожья (рус.). © «Администрация Сортавальского муниципального округа». Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.
  6. 1 2 3 4 Региональный музей Северного Приладожья имени Т. А. Хаккарайнена (рус.). Музеи России © (8. pakkaskuudu 2024). Kačondan päivymiäry: 17. tuhukuudu 2025.
  7. 1 2 О нас (рус.). Музей Северного Приладожья Сортавала Карелия ©. Kačondan päivymiäry: 17. tuhukuudu 2025.
  8. Лектории (рус.). © Муниципальное казенное учреждение культуры «Региональный музей Северного Приладожья». Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.
  9. Музейно-образовательные программы (рус.). © Муниципальное казенное учреждение культуры «Региональный музей Северного Приладожья». Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.
  10. Достижения (рус.). Музей Северного Приладожья Сортавала Карелия ©. Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.
  11. Высший балл музею, Интернет-журнал «Лицей» (15 oraskuudu 2008). Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.
  12. В 2024 году два музея Карелии благодаря господдержке получат современное оборудование (рус.). © Администрация главы Республики Карелия. Kačondan päivymiäry: 18. tuhukuudu 2025.